Gisteren bracht ik mijn zus naar de trein, voor de reis terug naar Nederland. Het was net rond het middaguur, ik had die ochtend een kop thee en twee koppen koffie op en we hadden nog een kwartier voor de trein zou vertrekken.

“Ik ga even plassen, ik moet heel nodig.”

In de spiksplinternieuwe hal van het spiksplinternieuwe stationsgebouw bevinden zich drie spiksplinternieuwe toiletten, op een rijtje naast elkaar.
Er waren twee wachtenden voor me.

De WC-deur rechts ging open en een jonge vrouw huppelde naar binnen. De middelste WC leek me een groen lampje te hebben. Niet bezet?

De oudere dame voor me zag me kijken en haalde haar schouders op.
“Det funkar inte.”
‘Hij werkt niet.’

De Hollander in mij wil dat graag zelf vaststellen, dus haalde ik mijn bankpasje tevoorschijn en tikte op de lezer.
Nee, inderdaad. Funkar inte.

Argh. Ik moest plassen.
En de mensen ter weerszijden van het niet-funkerende toilet namen de tijd.
*Ruim* de tijd.

Een jongeman kwam erbij staan. Keek naar het groene lampje.
“Det funkar inte”, zei ik nog behulpzaam, maar de Zweed in hem wilde dat graag zelf vaststellen en dus wapperde ook hij met zijn bankpasje naar de lezer.

Nope.

Vanaf de andere kant van de spiksplinternieuwe stationshal spotte een interieurverzorgster achter een spiksplinternieuwe dweilmachine precies dit moment. Ze schreeuwde dwars door de toch-niet-zo-kleine hal:

“Det funkar inte!”

Niet alleen wij vieren (oudere dame, zus, jongeman en ik) keken als betrapte konijnen naar de schoonmaakster, de halve stationshal knakte nu zijn nek richting het wachtende groepje bij de toiletten.

Om haar woorden kracht bij te zetten, kwam de schoonmaakster, type Ma Flodder maar dan wat jonger en in zwart uniform, ostentatief met een rammelende sleutelbos op ons af gelopen. Ze deed de deur open voor de jongeman.

Maar hee!
Er zijn twee wachtenden vóór u!
Wat?!
Ik moest plassen!

Ik wapperde naar de dame voor me, die ook verbijsterd keek, maar geen aanstalten maakte om ertussen te springen. Intussen verdween de jongeman schielijk achter de brede verschijning van de schoonmaakster de WC in. Deur dicht. Nelly Frijda wauwelde nog iets in onverstaanbaar Zweeds en banjerde terug naar haar spiksplinternieuwe dweilmachine.

De toeschouwers in de hal draaiden hun nek weer terug naar hun eigen bezigheden. De oudere dame, zus en ik keken verbluft naar drie rode lampjes op een rij.

En we keken.
En we wachtten.
De oudere dame wierp elke tien seconden een blik op haar horloge.

“Ze zitten gewoon te poepen! Op een treinstation!” barstte ik uit.
“Tja.” zei zus.

Maar ik moest plassen. Heel, heel nodig. Behalve urine waren nu ook frustratie en verongelijktheid een uitweg aan het zoeken. Het floot bijna m’n oren uit.

De jongeman kwam het eerst weer tevoorschijn; links en rechts van hem waren de mensen óf onwel geworden óf aan het Zweeds figuurpoepen. Er kwam een bruine walm achter de knul vandaan.

Ik keek naar de oudere dame met haar horloge, die alweer geen aanstalten maakte, dus ik sprong vooruit.

“Het WC-papier is op”, zei de jongeman. Hij probeerde me nog tegen te houden ook.
“Tyvärr!” riep ik en wurmde me achter hem langs.
‘Jammer dan.’

Hij zei nog wat maar ik zeek zowat in m’n broek, want de redding was in zicht. Ik trok de deur dicht, wat niet ging omdat het een automatische deur was. De schoonmaakster schreeuwde weer iets vanaf de andere kant van de vertrekhal. Twintig paar ogen keek wéér onze kant uit.
En bedankt, Nelly.

Ze kwam weer aangebanjerd, hard pratend, dat het een invalidentoilet was en dat ik de deur niet moest forceren. De jongeman bleef herhalen dat hij het WC-papier op had gemaakt.

Het interesseerde me allemaal niet. De schoonmaakster posteerde zich als een cipier uit Alcatraz in de tergend langzaam sluitende deuropening en zei nog van alles maar ik trok m’n broek naar beneden en ging zitten in de strontwalm van mijn voorganger.

*sssssssssssssssssssssssssssss*
Bekijk het maar met z’n allen.
— En dat deden ze.

Het kon me niet schelen. Ik ben de vijftig en de schaamte voorbij. Alles beter dan in m’n broek plassen; ik moest nog een half uur naar huis rijden.

Tegen de tijd dat de deur helemaal gesloten was, had ik m’n broek alweer opgetrokken.

***

Ik snap werkelijk niet dat er mensen zijn die langer dan twee minuten over een kleine boodschap doen. Je trekt die broek naar beneden, gaat zitten, veegt af (mits er papier voorhanden is), trekt die broek weer omhoog en klaar. Als je echt wil, kan je je handen nog even onder het water langs wapperen (maar geloof me, dat kan je beter niet doen; de bacterieel meest vervuilde plek in een openbaar toilet is het fonteintje — mijd dat gewoon als de letterlijke pest).

Als je perse modieus wil doen en een jumpsuit wil dragen zodat je je op de WC helemaal moet ontkleden is dat natuurlijk prima, maar val de wachtenden na u er niet mee lastig. Je gaat ook niet je haren wassen op een WC, of op je gemakje thee zetten. En zeker niet op een treinstation, waar iedereen per definitie haast heeft.

Je gaat er niet zitten poepen. Dat moest verboden worden.

Eigenlijk zou je met die tien kronen (één euro) geen toegang maar tijd moeten kopen. Twee — nou vooruit, voor de jumpsuits: drie — minuten. Daarna zuigt de afzuiging je via de achterwand naar buiten. Valt het valluik open en zak je het riool in (hee, je wou poep? Hier heb je poep!).
Of zwaait die automatische deur gewoon weer wijdopen.

Meer tijd nodig? Grote boodschap? Dan moet je minuten bijkopen. Want tijd is wat schaars is, op een treinstation of een vliegveld. Je kan het de wachtenden na jou gewoon niet aandoen.

En ja, ik begrijp ook wel dat er mensen zijn met prikkelbare darmen, stoma’s of baby’s die verschoond moeten worden. Maar het bestaat niet dat er drie van zulke mensen tegelijk naast elkaar alle WC’s bezet houden.

Nee, ik blijf erbij: je koopt maar minuten bij. Als het echt nodig is, doe je dat wel.

Totdat een dergelijk systeem is ingevoerd, ga ik de volgende keer gewoon middenin de stationshal precies voor die spiksplinternieuwe dweilmachine zitten. Ze kijken maar even de andere kant op met z’n allen.

Yesterday I took my sister to the station, for her journey back to the Netherlands. It was just gone midday; I’d had a cup of tea and two cups of coffee that morning, and we still had fifteen minutes before the train was due to leave.

“I’m just going for a wee, I’m bursting.”

In the brand-new hall of the brand-new train station are three brand-new toilets in a row. There were two people waiting ahead of me.

The door on the right opened and a young woman skipped inside. The middle toilet seemed to have a green light. Not occupied?

The older lady ahead of me saw me looking and shrugged.
“Det funkar inte.”
‘It doesn’t work.’

The Dutchness in me likes to establish these things for myself, so I got my bank card out and tapped it on the reader. No, alas. Funkar inte.

Argh. I needed to pee.
And the people on either side of the non-funkering toilet were taking their time.
Plenty of time.

A young man came and stood next to me. Looked at the green light.
“Det funkar inte,” I said helpfully, but the Swede in him wanted to establish that fact for himself too, and so he waved his bank card at the reader like I just had.

Nope.

From the other side of the brand-new station hall, a cleaner behind a brand-new mopping machine spotted this exact moment. She shouted clean across the not-so-small hall:

“Det funkar inte!”

Not only did the four of us (older lady, sister, young man and me) look at the cleaner like rabbits caught in headlights, but half the station hall now craned its neck towards the little group waiting by the toilets.

To lend weight to her words, the cleaner — a working-class matron in a black uniform — came marching towards us, ostentatiously rattling a bunch of keys. She opened the door for the young man.

Hey, hang on!
There are two people waiting ahead of you!
What?!
I need to pee!

I gestured at the lady ahead of me, who also looked baffled but made no move to claim her place. Meanwhile the young man quickly slipped into the toilet behind the cleaner’s broad frame. Door shut. Ma Baker mumbled something more in incomprehensible Swedish and stomped back to her brand-new mopping machine.

The onlookers in the hall turned their necks back to their own business.
The older lady, my sister and I stared, dumbfounded, at three red lights in a row.

And we looked.
And we waited.
The older lady glanced at her watch every ten seconds.

“They’re just sitting there having a shit! At a train station!” I burst out.
“Well...” said my sister.

But I needed to pee. Very, very badly. By now it wasn’t just urine looking for a way out, but frustration and indignation too. It was practically whistling out of my ears.

The young man was the first to reappear; on either side of him people had either been taken ill or were engaged in some elaborate Swedish Maypole crapping. A brown fug came wafting out behind the lad.

I looked at the older lady with her watch, who again made no move, so I jumped the queue.

“The toilet paper’s run out,” said the young man. He even tried to stop me.
“Tyvärr!” I called, and squeezed past him.
‘Too bad.’

He said something else, but I was all but wetting myself, because salvation was in sight. I pulled the door shut, which didn’t work, because it was an automatic door. The cleaner shouted something again from the other side of the departure hall. Twenty pairs of eyes turned our way once more.
Thanks a lot, Ma.

She came stomping over again, talking loudly, saying it was a disabled toilet and that I shouldn’t force the door. The young man kept repeating that he’d used up all the toilet paper.

I couldn’t care less. The cleaner parked herself in the excruciatingly slow-closing doorway like a prison guard from Alcatraz and kept on talking, but I pulled my trousers down and sat in the shit-fug my predecessor had left behind.

*sssssssssssssssssssssssssssss*
Whatever, people, have a glare if you dare.
— And they did.

I really didn’t care anymore. I’m past fifty and past shame. Anything’s better than wetting myself; I still had half an hour’s drive home ahead of me.

By the time the door had fully closed, I’d already pulled my trousers back up.

***

I genuinely don’t understand people who take longer than two minutes over a wee. You pull your trousers down, sit, wipe (assuming there’s paper at hand), pull your trousers back up, and you’re done. If you insist, you can wave your hands under the water for a moment (though take my advice and don’t bother; the most bacterially contaminated spot in a public toilet is the tap — better to avoid it like the literal plague).

If you absolutely must be fashionable and wear a jumpsuit that requires you to strip off entirely on the loo, that’s fine by me, just don’t inflict it on the people waiting. You don’t wash your hair in a public toilet either, or leisurely put the kettle on. And certainly not at a train station, where everyone is, by definition, in a hurry.

You do not sit there having a shit. It ought to be banned.

Really, that ten kronor (one euro) ought to buy you time, not entry. Two minutes — all right then, three, for the jumpsuit-wearers. After that, the extractor fan sucks you out through the back wall. A trapdoor opens and down you go into the sewer (oh, you wanted shit? Here, have some!).
Or the automatic door simply swings wide open again.

Need more time? Number two? Then you buy extra minutes. Because time is what’s scarce, at a train station or an airport. You simply cannot do that to the people waiting.

And yes, I do understand that some people have irritable bowels, stomas, or babies that need changing. But there is no way three such people are occupying all three toilets side by side at exactly the same time.

No, I stand by it: you buy extra minutes. If it’s really necessary, you’ll manage it.

Until such a system is introduced, next time I’ll simply sit down right in the middle of the station hall, directly in front of that brand-new mopping machine. They can all just look the other way for a minute.

Ground Control to Major Tom
Your circuit's dead, there's something wrong
Can you hear me, Major Tom?
Can you hear me, Major Tom?
Can you hear me, Major Tom?

Uit mijn reisdagboek ‘Walkabout’ (2020).

Ground Control to Major Tom
Your circuit's dead, there's something wrong
Can you hear me, Major Tom?
Can you hear me, Major Tom?
Can you hear me, Major Tom?

From my travel diary ‘Walkabout’ (2020)

Het is gek: volgens mijn Onroerend Goed-belasting heb ik een huis van anderhalve verdieping, toch staan er sinds vanmiddag drie (3) kattenbakken in huis. Op elke verdieping één.

Een Nederlandse mevrouw had het me een keer uitgelegd, dat van die belasting, tijdens m’n huizenjacht:
Alleen een woonverdieping met rechte muren telt mee. Daarom hebben de meeste huizen hier een dak dat al halverwege de bovenverdieping begint en zijn er ook relatief veel bungalows.

Als een huis twee verdiepingen met rechte muren heeft, dan is dat gebouwd door een rijke familie, zei de reuze sympathieke dame uit Limburg. Het huis dat zij in de verkoop had, ergens in Småland, was dus ‘deftig’.
— Helaas had het geen badkamer, keuken, verwarming of dubbel glas, dus die deal ging toch niet door.

Het huis dat ik wél gekocht heb, hier in Jula, heeft volgens mijn Nederlandse hoofd vier verdiepingen: kelder, begane grond, eerste verdieping en zolder.
Of, iets sjieker maar ook accurater: een souterrain, bel-etage, bovenverdieping en vliering.

Het souterrain, met ramen en een eigen buitendeur, staat een meter onder het maaiveld en is derhalve volgens Skatteverket, de Zweedse belastingdienst, geen ‘woonverdieping’ — ondanks de verwarming, badkamer en WC. In Amsterdam zou ik het mogen verhuren als zelfstandig appartement.

Hier niet.

De vliering gebruik ik inderdaad niet, ondanks dat je er gewoon rechtop kan staan en er twee grote ramen zijn. Het is nooit geïsoleerd of van elektra voorzien, maar het ergste is wel de opgang: een ladder met een luik in de vloer. Ik heb hoogtevrees; die ladder kom ik wel op, maar — weet ik uit ervaring — niet meer af zonder paniekaanval. Laat dus maar.

Als ik ooit nog eens twaalf pleegkinderen in huis ga halen, is het de moeite van het moderniseren waard. En dan zou ik er ook meteen een vaste trap naartoe laten bouwen. Maar voor nu staat er gewoon een ladder tegen een dicht luik.

Dus blijven er in mijn idee drie verdiepingen over om in te richten, te verwarmen en te stofzuigen. Mijn kat is dat met me eens. Drie, ja.

Drie verdiepingen om te slapen, te spelen — en te plassen.

Nou moet je weten: het huis heeft geen deuren. Wel buitendeuren natuurlijk — drie, waarvan er twee ook echt open kunnen. Maar geen binnendeuren. Ik vond dat wel charmant, al die doorgangen en al dat zonlicht zonder blokkades. Alleen de WC, de badkamer en mijn slaapkamer hebben een deur. Iets met privacy. Dat de logeerkamer geen deur heeft komt omdat ik zelf verzonnen heb dat het souterrain voor de gasten is. Hun badkamer en WC hebben een deur. Maar... hun slaapkamer niet.

Nu heb ik sinds een maand een angstig katje in huis: Molly. Elke dag kruipt ze wat verder uit haar schulp. Ze blijkt een heuse schootkat; heerlijk. Mij vertrouwt ze inmiddels, maar naar buiten kan ze nog niet. Ze schrikt van ieder hard geluid — ze kan met vier poten tegelijk omhoog springen, heel komisch — en verdwijnt dan voor een paar uur naar één van haar safe spaces: een plank in de boekenkast of de plexiglazen bubbel in de bibliotheek.

De eerste paar dagen zat ze onder mijn bed, waar ze ‘s avonds als ik in dat bed ging liggen, schielijk onder vandaan schoot. Maar inmiddels leven we samen en leren we elkaar steeds beter begrijpen. Nee, het vrouwtje is niet heel speels, maar wél knuffelig en nee, Molly lust geen koolvis maar wél tonijn.

Het signaal wat ik nog niet onder de knie heb, is ‘Molly moet plassen’.
Otje ging dan drentelen. Casper ging gewoon plassen, zonder aan- of afkondiging.
Molly... heeft ongelukjes.

*zucht*

Het is niet dat ze niet zindelijk is, dat is ze wél. Ik denk ook niet dat het uit nijd is om iets. Ze heeft gewoon heel specifieke wensen en verwachtingen van haar toilet. Dat is nieuw voor mij.

Otje en Casper hadden wel wensen qua grit, maar lieten hun protest niet merken door ergens anders te plassen dan op de bak. Dat ging met schuddende poten, verwijtende blikken en gesnuif. Molly zegt niks, maar zoekt iets van textiel en doet het daar.

Na het eerste ongelukje begreep ik dat ze niet door de flap durft; die heb ik verwijderd. Na het tweede ongelukje kon ik geen oorzaak vinden: grit niet vers genoeg? Verkeerd grit?

In de handboeken ‘hoe zorg je voor een kat’ staat altijd dat je een bak per verdieping beschikbaar moet hebben. Dat leek me altijd onzin; mijn katten gebruikten hun ene bak en ik ken echt niemand met meer dan één kattenbak.

Toch kocht ik er maar eentje extra. Vooruit dan maar. Nog meer grit inslaan.
En ja, ze gebruikt hem inderdaad. Op de bovenverdieping geen ongelukjes meer.

Nou kom ik niet iedere dag in het souterrain... je voelt hem al aankomen. Molly speelt daar wel. En had op het logeerbed geplast. Meer dan eens, zo te zien.

*zucht*

De logee die over een paar dagen komt, hoeft niet bang te zijn. Ik heb alle textiel voorbehandeld met een spulletje van Martin Gaus en alles op 60º gewassen. En zojuist, nog nét voor de Grote Midsommar Winkelsluiting, heb ik een nieuw dekbed en een derde kattenbak gekocht.
— Ik kan alleen maar hopen dat ze ‘m ook gaat gebruiken; ik hou jullie op de hoogte.

Dus nu heb ik drie kattenbakken, op anderhalve verdieping.
Is dit wat ze bedoelen met split-level?

Nee, hè?

It’s odd: according to my Property Tax I have a house of one and a half storeys, yet since this afternoon there are three (3) litter trays in residence. One per floor.

A Dutch lady explained the tax business to me back when I was house-hunting:
Only a storey with straight walls counts. That’s why most houses here have a roof that starts halfway up the top floor, and why there are relatively so many bungalows.

If a house has two storeys with straight walls, then it was built by a wealthy family, said the lady. The house she had for sale, somewhere in Småland, was thus rather ‘grand’.
— Sadly it had no bathroom, kitchen, heating or double glazing, so I decided against it anyway.

The house I did end up buying, here in Jula, has — according to my Dutch brain — four storeys: cellar, ground floor, first floor and attic.
Or, somewhat posher but also more accurate: a souterrain, bel-étage, upper floor and loft.

The souterrain, with windows and its own outside door, sits a metre below ground level and is therefore, according to Skatteverket, the Swedish tax authority, not a ‘living floor’ — heating, bathroom and WC notwithstanding. In Amsterdam I’d be allowed to let it out as a self-contained flat.

Not here.

The loft I genuinely don’t use, despite the fact that you can stand up perfectly straight in it and it has two large windows. It’s never been insulated or wired for electricity, but the worst part is the access: a ladder through a hatch in the floor. I have a fear of heights; I can get up that ladder, but — I know this from experience — not back down again without a full-blown panic attack. So that’s that, then.

If I ever decide to take in a dozen or so foster children, it’ll be worth modernising. And I’d have a proper fixed staircase built at the same time. But for now there’s just a ladder propped against a closed hatch.

Which leaves, by my reckoning, three storeys to furnish, heat and hoover. My cat agrees with me on this. Three, yes.

Three storeys for sleeping, for playing — and for weeing.

Now, here’s the thing: the house has no doors. Outside doors, obviously — three, two of which genuinely open. But no internal doors. I rather liked that, actually — all those open sightlines and sunlight with nothing in the way. Only the WC, the bathroom and my bedroom have a door. Something about privacy. The spare room doesn’t have a door because I’d decided, all on my own, that the souterrain is for guests. Their bathroom and WC have a door. Their bedroom, though — no.

Now, for the past month I’ve had a nervous little cat in the house: Molly. Every day she edges a bit further out of her shell. She’s turning out to be a proper lap cat, which is lovely. She trusts me now, but going outside is still a bridge too far. She startles at every loud noise — she can leap straight up on all four paws at once, which is a funny sight — and then vanishes for a few hours to one of her safe spaces: a shelf in the bookcase, or the perspex bubble in the library.

For the first few days she sat under my bed, shooting out furtively each evening when I climbed in. But by now we’re cohabiting nicely, and learning to understand each other better all the time. No, the hooman isn’t very playful, but she is very cuddly, and no, Molly won’t touch pollock but she’s quite partial to tuna.

The one signal I still haven’t got the hang of is ‘Molly needs to wee’.
Otje used to pace about. Casper would simply go, no announcement, no fanfare.
Molly... has accidents.

sigh

It’s not that she isn’t house-trained — she is. Nor do I think it’s spite, exactly. She just has very particular wishes and expectations regarding her toilet. This is new to me.

Otje and Casper had their preferences about the litter too, but they never announced their displeasure by weeing anywhere other than the tray. That came via shaking paws, reproachful looks and the odd disdainful huff. Molly says nothing, but goes looking for something textile and does it there.

After the first accident I worked out that she’s too frightened to go through the flap; I’ve taken it off. After the second accident I couldn’t find a cause at all: litter not fresh enough? Wrong litter?

The ‘how to look after your cat’ manuals always insist you should have one tray per floor available. I always thought that was nonsense; my cats used their one tray, and I genuinely don’t know anyone with more than one litter tray.

Still, I went and bought an extra one. Fine, then. More litter too, while we’re at it.
And yes, she does use it. No more accidents upstairs.

Now, I don’t go down to the souterrain every day... you can see where this is going, can’t you? Molly does play down there. And had weed on the guest bed. More than once, by the look of it.

sigh

The guest arriving in a few days needn’t worry. I’ve pre-treated all the textiles with a special detergent and washed everything at 60º. And just now, mere moments before the Great Midsummer Shutdown, I bought a new duvet and a third litter tray.
— I can only hope she’ll actually use it; I’ll keep you posted.

So now I have three litter trays, across one and a half storeys.
Is this what they mean by split-level?

It isn’t, is it?

Het voordeel van Otjes verscheiden is dan weer dat de mezenkolonie hier in de tuin ongestoord kan uitbreiden dit jaar. Er hangen zo’n 12 nestkastjes, waarvan er zeker drie bezet zijn: ik zie de echtparen Koolmees, Pimpelmees en Staartmees af en aan vliegen naar het kroost, zonder zorgen dat die vurig-bruine kat 6 meter hoog door het ronde gaatje naar piepertjes zit te hengelen.

Ook de eekhoorn voelt zich bevrijd, zo te zien. Die heeft haar drey acht meter boven de familie Staartmees, in de Grove Den bij de kas. Beperkte ze haar strooptochten in de tuin normaal gesproken tot de tijden dat Otje binnen moest zijn, nu hopt ze vrijmoedig de hele dag door het hoge gras en helpt zichzelf bij het vogelbadje.

De mama-ree, met zichtbaar goed gevulde uier, kan niet ver verwijderd zijn van haar Bambi of Bambi’s, maar ze graast zonder haast het gras kort. Ze lust passiebloem, zag ik. Wonderlijk.

En ook de das, die zich gewoonlijk beperkt tot bezoekjes in de schemering of het donker, zag ik een paar dagen geleden gewoon bij daglicht.

Nou is er op het moment ook wel heel veel daglicht.

Ook al woon ik in zuidelijk Zweden — precies tussen die twee reusachtige meren — en is het nog zo’n 1000 kilometer rijden naar de poolcirkel en de Midzomerzon, toch kleurt de horizon hier nog oranje om half twaalf. Het donkerste moment is momenteel om een uur of één ‘s nachts. Je kan dan wel een paar heldere planeten zien, maar geen sterren. Het is licht genoeg om kleuren te onderscheiden.
En om drie uur ‘s ochtends is het alweer licht.

Van de week hoorde ik een vriend in Nederland klagen over het vroege ochtendconcert van de merels — om half vijf! Daar moest ik een beetje om grinniken; ze beginnen hier tussen twee en half drie.

Het is dan ook nog maar een paar dagen tot Midsommar.

Midsommar is voor de Zweden een soort extatische mix van Kerstmis en Koningsdag inéén. Men richt meipalen op, danst daaromheen in klederdracht en met bloemenkransen in het haar, op de maat van volksliedjes en schranst zich een weg naar de volgende morgen door een buffet van aardappelsalade, haring en veel, heel veel alcohol.

De eerste lente dat ik hier woonde, ging ik braaf naar de jaarvergadering van de dorpsvereniging. ‘Dorp’ is een groot woord voor Jula — het is eerder een buurtschapje met zo’n 240 zielen. Er waren misschien 15 mensen komen opdagen en de voorzitster, een middelbare vrouw met een opvallend koperen haarkleur uit een flesje, heette me hartelijk welkom. Immers, hoe meer zielen, hoe meer vreugd.

Ondanks mijn gebrekkige Zweeds waren de onderwerpen niet moeilijk te volgen: Het ontbreken van een toilet in het kerkje waar de vergadering werd gehouden, de gewenste aanleg van een fietspad naar Mariestad en de Midsommarviering.

Aangezien het kerkje echter in het naburige buurtschap Utby ligt en niet in Jula, hebben we daar wellicht van alles te willen — inclusief een toilet — maar niks over te zeggen.

Wat betreft het fietspad langs de provinciale weg naar Mariestad dat al twintig jaar op de plaatselijke wensenlijst bleek te staan, was er goed nieuws: De Kommun had eindelijk een plan gemaakt en de provincie had daar geld voor toegezegd. Nu kwamen echter de bedenkingen of het plan van de Kommun wel veilig genoeg was en of dat niet beter kon. En ja, dat kon beter, maar dan zou het meer geld kosten. Dus was het zaak om de Kommun te porren voor een veiliger fietspad-plan en daar vervolgens financiering voor aan te vragen bij de provincie. Maar de Kommun geloofde niet dat de provincie met meer geld over de brug zou komen en schreef dus geen nieuw plan. Wilden we het fietspad of niet? Nee, in de huidige opzet dan liever niet, want ja: veiligheid boven alles, nietwaar?

— Ondertussen fietsen mensen in de zachte berm van een 80-weg waar auto’s en vrachtwagens soms ook 100 rijden.
Mij niet gezien.

De hele fietspaddiscussie staat ieder jaar op de agenda van de jaarvergadering en verloopt ieder jaar exact hetzelfde. Wie denkt dat Nederlanders Olympisch kampioen in-de-rondte-lullen zijn (niet te verwarren met in-de-ruimte-lullen) heeft het mis.
Zweden doen het beter.

En dan was daar de uitnodiging voor het plaatselijke Midsommar-feest, dat ieder jaar wordt gehouden in de tuin van één van de grotere hoeves hier vlakbij. Aanvang: 14:00.
Wel graag zelf eten, drinken en picknickkleed meenemen.

Nou is het in Nederland zo, dat als een evenement om twee uur begint, dat betekent dat het verzamelen der mensen om twee uur aanvangt. De daadwerkelijke happening start dan zo’n half uur later; ja toch?

Dus liep ik op m’n dooie akkertje — zonder eten, drinken of picknickkleed; ben je mal, er zal toch wel iets te drinken of te snaaien zijn? — naar de protserige hoeve, ter beschikking gesteld door een licht patserige buurman. Ik was er om tien voor half drie, keurig twintig minuten te laat, zoals het heurt.
— Ja toch?

Nee dus.

De voorzitster van het buurtcomité, de middelbare vrouw met de opvallend koperen haarkleur uit een flesje, zag me, zwaaide, zei: “je bent te laat”, draaide zich om en liep weg.

In twintig minuten tijd had men gedanst om de meipaal, kleuterliedjes gezongen en een rondje met een met bloemenkransen versierde huifkar gedaan. Nu was het zaak om met je eigen gezelschap je zelf meegenomen haring, aardappelsalade en alcohol te verorberen op je zelf meegenomen picknickkleed.

Ik keek eens om me heen. Gezinnen uit het dorp zaten druk te zijn met elkaar; niemand keek op of om. Er was niets te drinken of te snaaien; de gastvrijheid van de patserige buurman strekte zich alleen uit tot de vierkante meters strak gemaaid gras waar je op kon zitten.

Ik liep een rondje om de meipaal, riep ‘Doei!’ tegen niemand in het bijzonder en kuierde op mijn gemak terug naar huis, waar ik in het gezelschap van mijn kat een zak chips opentrok en heerlijk zat te genieten van de fluitende vogeltjes in mijn woest verwilderde tuin.

Het zal niet helemaal eerlijk zijn, maar als iemand sindsdien vraagt of en waar ik Midsommar ga vieren, kan ik alleen maar een welgemeend PFFRRT uitbrengen. Mijn indruk van Midsommar is een meneer die in twee minuten z’n kwakje kwijt is — en dat het hoogtepunt van z’n jaar noemt. Ik heb er wat minder plezier van, zeg maar.

Ik integreer zo natuurlijk voor geen meter. Maar mensen: ik ben altijd moe.
En ik lust geen haring.

Ik zou natuurlijk ook eens in de stad naar de viering kunnen gaan, of verder de provincie in. Daar zal het vast leuker zijn. Ik laat het ieder jaar nog even open en beslis dan op de middag zelf.
Maar tot nu toe ben ik het elke keer gewoon vergeten en zit ik prinsheerlijk in mijn tuin van het licht en de bloemen en de beestjes te genieten, al dan niet met een zak chips en een kat.

Dit jaar zal dat Molly zijn, mijn angstige asielkatje — als ze dan al naar buiten durft.

Ze is hier nu twee weken en het gaat eigenlijk verrassend snel vooruit: elke dag ziet ze er ontspannener uit en inmiddels kruipt ze zelfs graag op schoot. Ze is wél een echte binnenkat: als ik het raam op een kier zet, schrikt ze al op van een luidruchtige kraai of groene specht. Maar ik zie bij het spelen dat ze bizar goede jachtreflexen heeft, dus hoop ik haar toch binnenkort mee de tuin in te nemen.

Want behalve relaxte vogelouders en eekhoorns, heb ik óók een uitdijende kolonie woelmuizen, naar het schijnt. Volgens mijn buurman moet ik ze verjagen met water, voordat ze mijn fruitbomen en -struiken doodknagen.
Soms kan je ook iets te veel natuur hebben.

*zucht*

Ik laat het vuile werk liever door een kat opknappen, eigenlijk.
Hebben Molly en ik een doel om naartoe te werken.

The upside of Otje’s demise, is that the tit colony here in the garden can expand undisturbed this year. There are about 12 nest boxes, of which at least three are occupied: I watch the great tit, blue tit, and long-tailed tit couples flying back and forth to their broods, without any worry that that fiery brown cat sits six metres up in their tree, angling for squeaky toys.

The squirrel, too, looks liberated. She’s built her drey eight metres above the long-tailed tit family, in the Scots pine by the greenhouse. Where she used to confine her raids to the times Otje had to come inside, she now hops freely through the long grass throughout the day and helps herself at the bird bath.

The mama roe deer, with a visibly well-filled udder, can’t be far from her Bambi or Bambis, but she grazes the grass down without haste. She likes passionflower, I noticed. How extraordinary.

And the badger, too, who usually limits himself to visits at dusk or in the dark, I spotted a few days ago in broad daylight.

Though, admittedly, there is rather a lot of daylight at the moment.

Even though I live in southern Sweden — right between those two enormous lakes — and it’s still a 1,000-kilometre drive to the Arctic Circle and the Midsummer sun, the horizon here still glows orange at half past eleven. The darkest moment is currently around one in the morning. You can just make out a few bright planets, but no stars. It’s light enough to distinguish colours. And by three in the morning it’s already light again.

Earlier this week I heard a friend in the Netherlands complaining about the early-morning blackbird concert — at half past four! I had to smile a little at that; here, they start between two and half past two.

It’s only a few days to Midsommar, after all.

Midsommar is, for the Swedes, a sort of ecstatic blend of Christmas and King’s Day rolled into one. People erect maypoles, dance around them in traditional dress, wearing flowers in their hair, to the tune of folk songs, and eat their way to the following morning through a buffet of potato salad, pickled herring, and a river of alcohol.

The first spring I lived here, I dutifully attended the annual meeting of the village committee. ‘Village’ is a generous word for Jula — it’s more of a hamlet, counting about 240 souls. Some 15 people had turned up, and the chairwoman, a middle-aged woman with conspicuous bottle-auburn hair, welcomed me warmly. The more the merrier, after all.

Despite my patchy Swedish, the topics weren’t hard to follow: the lack of a toilet in the little church where the meeting was being held; the desired construction of a cycle path to Mariestad; and the Midsommar celebrations.

Since the church is in the neighbouring hamlet of Utby rather than in Jula, however, we might want all manner of things there — including a toilet — but have no say in the matter whatsoever.

As for the cycle path along the main road to Mariestad, which had apparently been on the local wish list for twenty years, there was good news: the Kommun had finally drawn up a plan, and the county had pledged funding for it. Now, however, came the reservations about whether the Kommun’s plan was safe enough and whether it couldn’t be improved. And yes, it could be improved, but that would cost more money. So the task was to prod the Kommun into a safer cycle path plan and then apply to the county for more funding. But the Kommun didn’t believe the county would cough up more money, and so declined to write a new plan.

Did we want the cycle path or not?
Well no, not in its current form, actually, because safety above all else, right?

— Meanwhile, people are cycling in the soft verge of an 80-road where cars and lorries sometimes do 100.

The whole cycle path discussion appears on the agenda of the village committee every year and plays out in exactly the same way every year. Anyone who thinks the Dutch are Olympic champions at talking in circles is vastly mistaken.
The Swedes do it better.

And then there was the invitation to the local Midsommar party, held every year in the garden of one of the larger farmsteads nearby. Starting at 2pm. Please bring your own food, drink, and picnic blanket.

Now in the Netherlands, when an event starts at two o’clock, this means people begin *arriving* at two o’clock. The actual thing gets underway about half an hour later — right?

So I strolled over at my own leisurely pace — without food, drink, or picnic blanket; don’t be daft, surely there’ll be something to drink or snack? — to the rather posh farmstead, kindly made available by a slightly flashy neighbour. I arrived at twenty to three, a perfectly respectable twenty minutes late, as is only right.
— Right?

Erm... no.

The chairwoman of the village committee, the middle-aged woman with the conspicuous bottle-auburn hair, spotted me, waved, said: “you’re late,” turned around, and walked away.

In the space of twenty minutes, people had danced around the maypole, sung nursery rhymes, and done a lap in a covered wagon decorated with flower garlands. Now the thing was to sit with your own party and work your way through your own brought-along herring, potato salad, and alcohol on your own brought-along picnic blanket.

I looked around. Families from the village sat busily with one another; no one looked up. There was nothing to drink or snack; the flashy neighbour’s hospitality extended only to the square metres of meticulously mown grass for us to sit on.

I walked a lap around the maypole, called “Cheerio!” to no one in particular, and strolled home, where I opened a bag of crisps in the company of my cat and sat happily listening to the whistling birds in my gloriously overgrown garden.

It may not be entirely fair, but whenever anyone asks whether and where I’m celebrating Midsommar this year, all I can manage is a heartfelt PFFFFRRT. My impression of Midsommar is a man who’s done in two minutes — and calls it the highlight of his year. Let’s just say I get rather less out of it.

I am, of course, integrating rather poorly. But you know I’m chronically tired, right?
And by the way, pickled herring is gross.

I could, of course, go to the celebrations in town, or further into the county. It’s bound to be more fun there. I leave it open every year and decide on the afternoon itself.
But so far I’ve simply forgotten every time, and I sit perfectly contentedly in my garden enjoying the light and the flowers and the animals, with a bag of crisps and a cat.

This year that’ll be Molly, my anxious rescue cat — if she dares venture outside by then.

She’s been here two weeks now and it’s going surprisingly well: every day she looks more relaxed, and she’ll even happily climb onto my lap now. She is very much an indoor cat, though: if I open the window a crack, she’s already startled by a noisy crow or woodpecker. But I can see from watching her play that she has remarkably good hunting instincts, so I’m hoping to take her into the garden with me before too long.

Because as well as relaxed bird parents and squirrels, I apparently also have an expanding colony of voles. According to my neighbour I need to chase them off with water before they gnaw my fruit trees and berry bushes to death.
Sometimes you can have rather too much nature.

*sigh*

I’d rather leave the dirty work to a cat, if I’m honest.
Now Molly and I have something to work towards.

Mijn oma’s hondje heette Loekie.

Al mijn oma’s hondjes heetten namelijk Loekie. Het waren precies dezelfde hondjes, van dezelfde fokker uit Zeeland. Als Loekie weer eens overleed, belde oma de fokker en haalde een nieuwe Loekie.

Ik heb dit uit overlevering; ik was 6 toen oma overleed en kan me dus alleen de laatste Loekie herinneren, en de heisa toen opa haar geen nieuwe Loekie meer wilde laten bestellen. Ze werden te oud voor een hond, vond hij. Hun gezondheid was niet best meer.

Ik denk niet dat oma wist wat klonen was, maar ik vermoed dat ze het concept een warm hart had toegedragen. En ergens begrijp ik dat wel. Ik weet niet zeker of ik veel met haar gemeen heb, maar in elk geval deze twee dingen: mijn voornaam en een liefde voor dieren.

Als je geliefde huisdier sterft, wil je hem terug. Oma wilde Loekie terug, dus kocht ze exact dezelfde hond met exact dezelfde kleur en gaf hem exact dezelfde naam. Ik heb haar nooit kunnen vragen of de Loekies zich ook hetzelfde gedroegen, of ze allemaal even lief waren. Dat kan haast niet.

Ik las laatst dat een bekende Amerikaanse sporter, Tom Brady, zijn hond heeft laten klonen. Ik liep een beetje achter; ik wist niet dat dat mocht. En ik dacht nog dat gekloonde dieren snel verouderden; het ‘Dolly-effect’.

In de EU mag het inderdaad niet, maar in de VS, China en Zuid Korea wél. Een gekloonde kat kost 25.000 euro, een hond het viervoudige. Het Dolly-probleem met de verouderde telomeren schijnt te zijn opgelost. Je kan je geliefde huisdier terugkopen. Bizar.

Want, net als Loekie, dat is je geliefde huisdier helemaal niet.

Ik hoorde voor het eerst over klonen in het boek The Boys from Brazil van Ira Levin, waarin het Joseph Mengele was gelukt om maar liefst 94 klonen van Hitler te maken. Dat boek is uit 1976, dus de theorie van het klonen van zoogdieren was er al wel, maar de uitvoering leek nog pure science fiction.

Veel interessanter dan de techniek was dan ook de onderliggende kwestie van Nature versus Nurture: zou er ook maar één van die 94 jongens uitgroeien tot een verbitterde, racistische dictator?

Om de kans daarop te vergroten, had Mengele ervoor gezorgd dat alle baby’s werden geadopteerd door een conservatieve 52-jarige ambtenaar, getrouwd met een 23 jaar jongere dociele vrouw. En die mannen moesten allemaal sterven als de jongen precies 13 jaar oud was, omdat die gebeurtenis grote invloed had gehad op de jonge Hitler.
— die mannen die sterven, dat is het startpunt van een hele strakke thriller, ook verfilmd met Gregory Peck en Sir Laurence Olivier.

Maar het antwoord op de vraag?
Nee, de jongens zijn zichzelf, zoals tweelingen zichzelf zijn en weliswaar op elkaar lijken, maar alleen in genetisch opzicht een duplicaat zijn van elkaar.

— Arme hond van Tom Brady, die nooit nooit nooit aan de verwachtingen van zijn baasje kan voldoen. Wat ontzettend wreed tegenover dat dier.

Van mijn oma kan ik nog zeggen dat het nou eenmaal een andere generatie was: van een hondje op een bovenhuis dat nooit werd uitgelaten, maar moest poepen en plassen op de veranda. Van een knuffelkonijn dat met Kerst toch gewoon de pan inging. Van een gans, cadeau gekregen van een client van opa, waar het te koud voor was op de veranda en die dan maar in het keukenkastje moest wonen.
— Díe tweede Kerstdag zat m’n moeders konijn wél nog in z’n kooi.

Een generatie die dieren niet beschouwde als wezens met zelfbewustzijn, maar als levend speelgoed dat vervangen en ingewisseld kon worden: Loekie 1, Loekie 2, Loekie 3, Loekie 4.

Toen mijn kat Casper overleed, wilde ik hem terug. Natuurlijk wilde ik dat, in mijn verdriet, maar het kon niet. Ik moest hem leren missen en haalde nieuw gezelschap uit het asiel, Otje. Een grotere tegenstelling was niet mogelijk.

Dacht ik.

Casper was een grijze tabby die als kitten bij me kwam wonen. Het meest knuffelige en relaxte katertje dat je nooit ontmoet hebt.

Otje was een twee jaar oud schildpadkatje, die uit de bench stapte met haar swingende conga-kont alsof het huis al van haar was: “Eeeenig! O meid wat heb je het hier énig ingericht zeg!” met de licht geaffecteerde intonatie van mijn Haagse buurvrouw.
— Het was even schakelen, zeg maar.

En nu is er Molly.
Na Casanova Casper en Lara Croft Otje is er Bange Molly: een zilvergrijze, drie jaar oude poes.

Volgens de dame van het asiel was haar vorige baasje ‘kierewiet’, maar was Molly nooit mishandeld. Ik waag dat te betwijfelen.

De eerste twee dagen verstopte ze zich. Dat is op zich normaal voor een kat die ineens verplant wordt. Daarna begon ze uit haar schulp te kruipen: ‘s avonds komt ze met me spelen en kroelen mag de hele dag door:
“O ja, heerlijk!” *ronk ronk kwijl*

Inmiddels ligt ze ‘s avonds ontspannen languit op het speelkleed.
Zolang ik maar zit.

Zodra ik met mijn volle lengte ga staan gaat ze in de stress-stand en schiet ze een andere kamer in. Ze kijkt vol achterdocht naar m’n sloffen, die ik draag voor m’n doorgezakte voeten. Zodra Molly in de buurt is, trek ik ze uit. Ik let erop dat ik haar nooduitgang nooit blokkeer. Dat ik geen harde geluiden maak. Maar vooral dat ik zit als ik contact maak.

En zo heb ik een heel nieuw persoontje in huis; geen Neo-Casper of Otje V.2, maar een Original Vintage Molly en ik ben enorm benieuwd wat voor karakter er onder haar angst vandaan zal komen.

...en for the record: Ik mis Otje verschrikkelijk.

My grandmother’s dog was called Louie.

All my grandmother’s dogs were called Louie, as it happens. They were exactly the same dogs, from the same breeder in Zeeland. Whenever Louie passed away, Gran would call the breeder and collect a new Louie.

I know this only from family lore; I was six when Gran died and can therefore only remember the last Louie, and the fuss when Grandad refused to let her order a new one. They were getting too old for a dog, he felt. Their health wasn’t what it used to be.

I don’t think Gran knew what cloning was, but I suspect she would have been rather taken with the concept. And I get that. I’m not sure how much we have in common, but at least these two things: my first name and a love of animals.

When a beloved pet dies, you want them back. Gran wanted Louie back, so she bought exactly the same dog with exactly the same colouring and gave it exactly the same name. I never got to ask her whether the Louies behaved the same, whether they were all equally sweet. They can hardly have been.

I read recently that a well-known American sportsman, Tom Brady, had his dog cloned. I was a bit behind the times; I hadn’t realised that was permitted. And I’d always thought cloned animals aged prematurely — the ‘Dolly effect’.

In the EU it is indeed prohibited, but in the US, China, and South Korea it isn’t. A cloned cat costs €25,000, a dog four times that. The Dolly problem with degraded telomeres apparently has been resolved. You can actually buy your beloved pet back. How bizarre.

Because, just like Louie, that is not your beloved pet at all.

I first heard about cloning in Ira Levin’s novel The Boys from Brazil, in which Joseph Mengele had managed to produce no fewer than 94 clones of Hitler. That book is from 1976, so the theory of cloning mammals was already out there, but the execution still felt like pure science fiction.

Far more interesting than the science, though, was the underlying question of Nature versus Nurture: would even one of those 94 boys grow up to become a bitter, racist dictator?

To increase the odds, Mengele had arranged for all the babies to be adopted by a conservative 52-year-old civil servant, married to a docile wife 23 years his junior. And those men were all to die when the boy turned exactly 13, because that event had had great influence on young Hitler.
— those men dying is the starting point of a tightly composed thriller, also adapted for film with Gregory Peck and Sir Laurence Olivier.

But the answer to the question?
No. The boys are themselves, just as twins are themselves — alike, certainly, yet only duplicates of each other in the genetic sense.

— Poor Tom Brady’s dog, who will never, ever, ever be able to live up to his owner’s expectations. What an extraordinarily cruel thing to do to an animal.

Of Gran I can at least say she was from a different generation: of a little dog in a flat that was never taken out for walks but had to do its business on the veranda. Of a pet rabbit that, come Christmas, simply ended up in the pot. Of a goose, received as a gift from one of Grandad’s clients, for whom the veranda was too cold and who therefore had to live in the kitchen cupboard.
— That Boxing Day, Mum’s bunny was still very much alive and in its cage.

A generation that did not regard animals as beings with their own inner lives, but as living playthings to be replaced and swapped out: Louie 1, Louie 2, Louie 3, Louie 4.

When my cat Casper died, I wanted him back. Of course I did, in my grief — but it wasn’t possible. I had to learn to live with his absence, and eventually gave a home to rescue cat Otje. A greater contrast would have been hard to imagine.

Or so I thought.

Casper was a grey tabby who had come to live with me as a kitten. The most affectionate and laid-back little tom you never got to meet.

Otje was a two-year-old tortoiseshell who stepped out of her carrier as though the place already belonged to her, swinging her mambo booty: “Fabulous! Oh darling, you’ve made it absolutely fabulous in here!” — delivered with Joanna Lumley’s delicious upperclass intonation.

— Took a bit of adjusting to, shall we say.

And now there is Molly.
After Casanova Casper and Lara Croft Otje, there is Timid Molly: a silver-grey three-year-old cat.

According to the lady at the rescue centre, her previous owner was “off their rocker,” but Molly had never been mistreated. I have my doubts about that statement.

For the first two days she hid. That’s normal enough for a cat suddenly uprooted from familiar surroundings. Then she began to emerge from her shell: in the evenings she comes to play, and she’ll accept a good scritch at any hour of the day:
“Oh yes, lovely!” *purr purr drool*

The past few evenings she’s lied stretched out quite contentedly on the play mat.
— As long as I’m sitting down.

The moment I stand at my full height, she goes into panic mode and shoots off into another room. She eyes my slippers with deep suspicion — I wear them for my fallen arches. Whenever Molly is nearby, I take them off. I make sure never to block her escape route. Never to make sudden loud noises. And above all, to be sitting down whenever I make contact with her.

And so I have an entirely new personality in the house; not a Neo-Casper or an Otje V.2, but an Original Vintage Molly — and I find myself enormously curious about what kind of character will emerge once the fear begins to fade.

…and for the record: I still miss Otje terribly.

Ik herinner me mijn dromen anders nooit, maar ik werd zo ruw gewekt vanmorgen, dat het beeld maar in m’n hoofd blijft hangen:

Iemand had mijn kat kippenpoten gegeven. Drumsticks.
Om op te lopen.

En ik wilde hem wel helpen, maar hij kon er heel snel op rennen. Dus toen sloot ik me maar aan bij de andere mensen die, net als ik, op zoek waren. Met alles wat ik bezat weggestopt in de buidel van mijn hoodie. En maar roepen: “Heeft u een kat op kippenpoten gezien?”

En ja hoor, dat hadden ze. Maar het was de mijne niet. Er was dus een seriekattenkipper aan de gang. Hulp moest ik hebben, het A-Team!..

Wat de ringtone is van mijn
[!TELEFOON!]

…ik vind het eigenlijk niet zo erg dat ik me mijn dromen nooit herinner.

I don't usually remember my dreams, but I was woken up so abruptly this morning that the image just stuck in my head:

Someone had given my cat chicken legs. The fried variety.
To walk on.

And I wanted to help him, but he could run bloody fast on them. So I joined the long march of other people who, like me, were on a quest. With everything I owned shoved into the pouch of my hoodie. Screaming and shouting, “Have you seen a cat on chicken legs?”

And, sure enough, they had. But it wasn’t my cat. There were more — lots of them! Apparently, there was a serial cat-clucker on the loose. I needed help, the A-Team!

Which, by the way, is the ringtone on my

[!PHONE!]

…I don’t really mind that I never remember my dreams.

Otje is dood.

Ik kan het nog steeds bijna niet geloven. Mijn kleine drietrapsraket. Mijn molotovcocktail, m’n badeendje, m’n genotspoffertje, m’n stuntkonijn, m’n kleine kleffe huppelkut.
Ze is maar vijf jaar oud geworden.

Nu heb ik twee kattengrafjes in die enorme, woeste Zweedse tuin. Dat was helemaal niet de bedoeling. De bedoeling was een oase van rust voor mij en een oneindig speelparadijs voor mijn harige huisgenootje. Toen ik hier kwam wonen, was dat Casper.

Nu liggen Casper en Otje naast elkaar, ieder beschut onder hun eigen, honderd jaar oude grove den.

Het is niet eerlijk. Ik bedoel, je weet dat je verdriet gaat krijgen zodra je een hond of kat in huis neemt; ze worden nooit zo oud als jijzelf. Maar ik vind dat het contract gewoon op vijftien jaar moet staan. Dat is toch best redelijk voor een goed verzorgd en vertroeteld huisdier? Sommige katten worden wel twintig.

Casper kreeg iets aan z’n alvleesklier en werd elf. Otje, die twee jaar oud was toen ik haar uit het asiel haalde, is precies drie jaar en twee maanden bij me geweest. Ik ben gewoon nog niet toe aan zoveel verdriet, zo snel alweer. Ik dacht dat we nog tijd hadden.

Ze was een prachtig klein 3-kilo katje met een schildpadvacht — schildpadjes zijn altijd vrouwtjes. Haar zachte, halflange dubbele vacht zag eruit als een gesmolten toffifee. In de winter banjerde ze uren door de sneeuw; deed haar niets.

Ze had een conga-kont, als Jessica Rabbit. Als ze liep, schudde ze met haar heupen en haar omhooggestoken staart slingerde mee met haar tred, als een topmodel op een catwalk. Ik wilde daar nog steeds eens een filmpje van maken — ik dacht dat we nog tijd hadden — maar toen verloor ze haar achterpoot.

Ze spon met het volume van een V8-motor. Toen Otje hier pas net was, viel mijn beste vriendin ‘s ochtends een keer van haar luchtbed.

*BONK*

“Wat is er??”
“Ik droomde dat ik werd overreden door een vrachtwagen..!”
Otje zat onverstoorbaar bij Marion’s hoofdeind.
*RONK RONK RONK*

Otje tilde heel damesachtig haar staart op voordat ze een scheetje liet. Ze praatte in haar slaap en miauwde zichzelf ook wel eens wakker. Het gezicht dat ze dan trok leek op dat van Marion na haar vrachtwagendroom. Ik wilde dat nog eens op film vangen; ik dacht dat we nog tijd hadden.

Ze toette en piepte als een badeendje. Laatst ving ik dat geluid per ongeluk op met een vogelherkenningsapp en die classificeerde haar met grote zekerheid als meerkoet. Ik heb het fragmentje per ongeluk weggegooid, maar dacht dat ik dat nog wel eens een keer over kon doen.
— Ik dacht dat we nog tijd hadden.

Ze vertrouwde me 100%. Als ze weer eens niet wist hoe ze uit een boom of uit de hanebalken van de schuur moest komen, toette ze net zo lang tot ik met de gifgroene poef op m’n hoofd, als een krankzinnige sultan uit een duizend-en-één-nacht circusact, onder haar ging staan en ze de laatste drie meter op die poef kon springen.

Ze sprong ook zomaar op m’n rug. Niet op m’n schouder, nee, op m’n rug, waar ze dan heerlijk languit ging liggen rollebollen. Als ik m’n tanden stond te poetsen aan de veel te lage wasbak, bijvoorbeeld.

Ze toonde haar genegenheid met likjes, bij voorkeur op m’n voorhoofd. Want dat was haar favoriete plekje om gekriebeld te worden, dus dat moest voor mij dan ook wel zo zijn.

Ze liep mee naar de brievenbus.
*piep piep toet toet*
Even snuffelen, aan een struik, aan een paaltje. En dan weer dribbelen om me in te halen. Daar heb ik gelukkig wél een filmpje van, dankzij grinnikende vrienden die het tafereel vanuit de serre gadesloegen.

Otje was een buitenkat, een jager. Ook als ze binnen speelde, jaagde ze.
Dankzij haar weet ik wat er allemaal leeft — en sterft — in mijn tuin: bosmuizen, veldmuizen, spitsmuizen, vleermuizen. Hazelwormen, salamanders, minstens één zwarte adder, padden en kikkers. Ontelbare zangvogels. Ze kwam ooit thuis met een grote bonte specht. En met een dode ekster, wat haar een levenslange vete met de plaatselijke eksterkolonie opleverde.
— Eksters zijn intelligent, ze herinneren. Ze zullen haar, net als ik, nooit vergeten.

Ze was zo roekeloos dat ik haar ‘s nachts binnenhield. Ik zag haar ooit charges uitvoeren op een husky en op een ree. Ik weet zeker dat ze dat bij een vos of das ook zou proberen — en zou verliezen.

Otje was nooit ziek, toch is ze behoorlijk door de medische molen geweest de afgelopen drie jaar: twee ontstoken vechtwonden, een slangenbeet, een gebroken enkel en de daaropvolgende amputatie.

De afgelopen tien dagen ben ik vier keer met haar bij de dierenarts geweest.

Het begon met hoesten. Ze hoestte slijm op en slikte dat door. Tien, twintig keer achter elkaar. Als je gaat googelen gaat iedereen altijd binnen twee weken dood, maar je komt ook wel op ideeën. Longworm leek me het meest passend en ik gaf haar een ontwormingspil. Normaal gesproken moet dat vier keer per jaar bij een buitenkat, maar in dit geval één per week, vier keer herhalen.

De volgende dag was het hoesten erger. Dokter Olle, de droefgeestige heelmeester op z’n bedrijventerrein, bleek met pensioen te zijn gegaan, maar in de stad was een nieuwe kliniek geopend. Ik kon meteen komen.

Na wat onderzoek en schone röntgenfoto’s was de conclusie: maagzuur.
O.
Dat kan blijkbaar.

Ze schreven haar een maagbeschermer voor, wat ik — zoals gebruikelijk is in Zweden — bij de mensenapotheek moest ophalen. Als de receptuur van het medicijn voor dieren en mensen hetzelfde is, krijg je gewoon het mensenmedicijn mee. In het geval van kinderantibiotica met aardbeiensmaak is dat geen probleem, maar dit drankje smaakte naar pepermunt.

Pepermunt.

Heb je ooit een kat zien speekselen? Dat doen ze als iets bitter smaakt. Het ziet eruit als een wasmachine waar je drie kilo zeeppoeder in hebt gegooid: schuimbekken, gorgelen, bubbelen, sproeien, terwijl ze heel hard wegrennen. Niets van dat drankje is naar binnen gegaan; alles zat op mijn kleren, de vloer, de bank.

Toch was de hoest de volgende dag weg.

Otje was weer haar kiplekkere zelf en speelde buiten. Met die ene achterpoot klom ze nog steeds acht meter hoog in bomen en die dag vond ik haar op het dak van het logeerhuisje in de tuin, waar ze via een boomstam opgesprongen was. — Een verticale afzet; zó sterk was ze.

De dag daarna, zondag, kwam ze halverwege de dag thuis met een doorzakkende achterpoot. Niet bij elke stap, maar bij elke vijfde ongeveer.

*hop hop hop hop hop plof*
Halverwege de trap jammerde ze van de pijn; ik schrok me wild.

Op maandagochtend zaten we dus weer bij die mooie nieuwe kliniek. Ze namen bloedmonsters, want hoest en zwakte in de achterpoten kan wijzen op nierziekte of diabetes, maar volgens haar bloedwaarden was ze kerngezond.

Toen de arts haar rug en gewrichten onderzocht, schreeuwde ze van de pijn.
“De heup. Artrose. Ja, dat gebeurt na een amputatie.”
En ik kreeg een pijnstiller mee.

Ik was sceptisch, want artrose is toch niet iets wat acuut opkomt, maar ik heb geen medicijnen gestudeerd. We gingen naar huis.

Haar pijn ging inderdaad weg, maar de functie van de poot werd niet beter, eerder slechter. Na drie dagen kon ze zelfs de lage sprong op mijn bed of de bank niet meer maken en trok ze zich met haar voorpoten op. Ik zag ook, dat ze overal wél zonder problemen af sprong; haar voorpoten deden dus geen pijn.
Dat wijst niet op artrose.

Op woensdag gaf ik haar haar tweede ontwormingspil. Op vrijdag begon ze weer te hoesten. Op zaterdag was het hoesten heel erg en had ze al 24 uur niet gegeten of gedronken. Dat kan een kat niet hebben en ik belde de noodarts: de veearts hier vlakbij.

Die schrok.

Inmiddels had ik het voordeel van tijdsverloop en ik vertelde het verhaal zo gedetailleerd mogelijk. De hoest leek cyclisch en de achterpoot werd slechter. De arts vreesde een hartkwaal, maar kon geen tests uitvoeren in de weekenddienst. Ze was alleen en voor röntgenfoto’s heb je twee paar handen nodig. Ze gaf Otje een eetlustopwekkend middel en een vochtinfuus.

“Ik maak een afspraak voor maandag, bij een collega met meer ervaring dan ik. Dan keren we haar binnenstebuiten, okay? Ik bel je later nog even of ze eet. Hou haar ademhaling in de gaten en hou haar binnen. En bewaar haar drollen. En bel me als ze benauwd wordt, ook midden in de nacht.”

Maar Otje werd niet benauwd. Ze knapte thuis weer op en at als een paard. Op zondag was ze weer helemaal zichzelf en ze wilde zó graag naar buiten dat ik haar aan het lijntje meenam. En ik beloofde haar dat ze maandag na de dokter weer alleen naar buiten zou mogen.
Ik dacht dat we nog tijd zat hadden.

Op maandag meldden we ons, met twee zakjes drollen uit de koelkast.
De dingen die je doet...

Maar Otje was boos. Otje was het zat. Otje wilde niet weer een vreemde die aan haar zat. Ze ging vol in de stegosaurusmodus: kromme rug, dikke staart. De arts twijfelde of ze wel door moest zetten met de tests.

“Ze heeft een roesje nodig, want zó kan ik haar niet onderzoeken. Maar als het echt haar hart is, kan ze daar in blijven.”

Ik was het getwijfel en gesjouw ondertussen ook zat. Als ze te ziek was voor een roesje, dan was ze te ziek om te leven. Bovendien geloofde ik niet echt in de hartkwaal; ik dacht nog steeds aan longworm. Dus kreeg ze een roesje en kwam er een assistente om te helpen met alle tests.

Ik kreeg een kopje koffie van de receptioniste bij het wachten en stond even buiten bij de paarden, toen de arts me kwam halen. De koffie was nog niet eens op.
Ik zag het al aan haar gezicht.

“Er zit niks vast in haar keel en haart hart is goed. Maar we zagen iets anders op de röntgenfoto.”
Ze zuchtte.

“Alle pezen in haar knie zijn afgescheurd.”
Ze keek of ik begreep wat dat betekende.

Ik moest even gaan zitten.
Het betekende dat Otje en ik geen tijd meer hadden.

“In Zweden zetten we geen twee poten af. En we kunnen wel opereren, maar zelfs als dat lukt, dan moet ze drie tot zes maanden revalideren in een bench en mag ze absoluut niet bewegen. Dat is geen doen. Ik adviseer om haar nu een spuitje te geven, nu ze nog slaapt.”

Ze keek heel spijtig.
“Het is heel zonde van zo’n mooi katje. Je kan haar ook nog een paar dagen mee naar huis nemen, maar dan moet ze straks weer door al die stress heen.”

Aggos.
Nee.

“Okay.”
En de waterlanders kwamen in overvloed.
Ach m’n lieve poepie. Wat heb je nou toch weer uitgevreten?

Sinds de amputatie was ze sneller moe, maar niet voorzichtiger geworden. Elke keer als ze naar buiten ging zei ik het, als een mantra: “Doe voorzichtig! Niet te ver!” in de hoop dat het ooit een keer zou blijven plakken. Maar ze luisterde nooit. Ze dacht dat ze alles kon.

Ze dacht dat ze tijd zat had.

***

Otje ging niet dood.

Door het roesje was haar bloeddruk zo laag geworden dat ze in beide voorpoten geen ader meer konden vinden voor ‘het’ spuitje.
“Dan moet ik het rechtstreeks in haar hart injecteren. En als dat niet luikt, in haar buik, maar dan duurt het langer.”

Inmiddels begon het roesje uit te werken. Er moest een tweede verdoving in — in de nek — snel, voordat ze bij bewustzijn kon komen. En de arts ging met de dodelijke spuit, voor een derde gevuld met een blauwige vloeistof die me aan spiritus deed denken, op zoek naar Otjes hart.

“Er moet eerst een beetje bloed terugkomen.”
Drie, vier, vijf keer…
“Dit is me nog nooit gebeurd.”

Zes, zeven keer…
— Bloed, een beetje.
De spuit ging leeg. Maar de arts aarzelde.
“Ik doe het nog een keer, het spijt me. Maar ik ben niet zeker dat het gelukt is. Dit is me nog nooit gebeurd.”

We kregen zo een heel klein beetje tijd erbij, Otje en ik, maar dit was niet de bedoeling.

Nog een keer prikken naar het hart. Dit keer was de spuit voor tweederde gevuld, zag ik.
“Dubbele dosis?”
“Ze is een apart geval. Ik wil dit keer zeker zijn.”

Vier, vijf...
— Bloed. Veel, nu.
En de spiritus ging erin.

De arts luisterde naar het hartje, wat stopte. Deed de oogreflextest. Ademde opgelucht uit.
“Ik geef jullie even wat tijd.”

Maar dat was precies wat we niet meer hadden.

Otje is dead.

I can still barely believe it. My little firecracker. My Molotov cocktail, my rubber ducky, my little pleasure puff, my stunt bunny, my cuddly little c*nt.
She was only five years old.

Now I have two cat graves in this enormous, wild Swedish garden. That was never the plan. The plan was an oasis of calm for me and an endless adventure playground for my furry housemate. When I moved here, that was Casper.

Now Casper and Otje lie side by side, each sheltered beneath their own hundred-year-old Scots pine.

It’s not fair. I mean, you know you’re going to be heartbroken the moment you take in a dog or a cat; they never live as long as you do. But in my view the contract ought to run for fifteen years, at least. Wouldn’t that be just perfectly reasonable for a well-cared-for and thoroughly spoilt pet? Some cats live to be twenty.

Casper developed something with his pancreas and made it to eleven. Otje, who was two years old when I got her from the shelter, was with me for exactly three years and two months. I’m simply not ready for this much grief, this soon again. I thought we still had time.

She was a beautiful little 3-kilo cat with a tortoiseshell coat — torties are always female. Her soft, semi-long double coat looked like melted Toffifay. In winter she would tramp through the snow for hours; it didn’t bother her in the slightest.

She had a conga-butt, like Jessica Rabbit. When she walked, she swayed her hips and her upright tail would swing in time with her stride, like a supermodel on a catwalk. I kept meaning to film that — I thought we still had time — but then she lost her back leg.

She purred at the volume of a V8 engine. When Otje had only just arrived, my best friend fell off her airbed one morning.

*BONK*

“What happened??”
“I dreamt I was run over by a lorry..!”
Otje was sitting serenely at Marion’s head.
*RONK RONK RONK*

Otje would lift her tail, very ladylike, before letting out a fart. She talked in her sleep and sometimes meowed herself awake. The face she would then make was exactly like Marion’s after the lorry dream. I kept meaning to catch that on film; I thought we still had time.

She tooted and squeaked like a rubber duck. Recently I accidentally picked up that sound with a bird-recognition app, and it classified her with great confidence as a coot. I accidentally deleted the clip, but thought I could always do it again.
— I thought we still had time.

She trusted me completely. Whenever she found herself stuck up a tree or in the rafters of the barn and couldn’t work out how to get down, she would toot away until I appeared beneath her — balancing the parrot green pouffe on my head like a deranged sultan in a thousand-and-one-nights circus act — so she could jump the last three metres onto it.

She also used to leap onto my back. Not my shoulder, no — my back, where she would settle in and sprawl out luxuriously. While I was brushing my teeth at the far-too-low basin, for instance.

She showed her affection with little licks, preferably on my forehead. Because that was her favourite spot to be scritched, so it stood to reason it must be mine as well.

She walked with me to the letterbox.
*squeak squeak toot toot*
A little sniff here and there, at a bush, at a post. And then a trot to catch up. I do at least have a video of that, thanks to snickering friends who watched the scene from the sun room.

Otje was an outdoor cat, a hunter. Even when she played indoors, she was hunting. Thanks to her I know what lives — and dies — in my garden: wood mice, field mice, shrews, bats. Slow worms, salamanders, at least one black adder, toads and frogs. Countless songbirds. She once came home with a great spotted woodpecker. And with a dead magpie, which earned her a lifelong feud with the local magpie colony.
— Magpies are intelligent; they remember. Like me, they will never forget her.

She was so reckless that I kept her in at night. I once watched her charge at a husky and at a roe deer. I’m quite certain she would have tried the same with a fox or a badger — and would have lost.

Otje was never ill, yet she’d seen a doctor on the regular over these three years: two infected battle wounds, a snakebite, a broken ankle and the subsequent amputation.

Over the past ten days I took her to the vet four times.

It started with coughing. She would cough up mucus and swallow it back down. Ten, twenty times in a row. If you start googling, everyone is always dead within a fortnight, but you do get ideas. Lungworm seemed the most likely culprit, so I gave her a deworming tablet. Normally that’s four times a year for an outdoor cat, but in this case once a week, repeated four times.

The following day the coughing was worse. Doctor Olle, the melancholy medicine man at the industrial estate, had apparently retired, but a new clinic had opened in town. I could come straight away.

After some examinations and clean X-rays the conclusion was: acid reflux.
Oh.
Apparently that’s a thing in cats.

They prescribed an antacid, which I — as is customary in Sweden — had to collect from the human pharmacy. If the formulation of a medication is the same for animals and humans, you simply get the human version. In the case of children’s antibiotics with strawberry flavour that’s no problem, but this particular liquid tasted of peppermint.

Peppermint.

Have you ever seen a cat froth at the mouth? They do it when something tastes bitter. It looks like a washing machine into which someone has tipped three kilos of soap powder: foaming, gurgling, bubbling, spraying, all while they run away at top speed. None of that liquid went in; all of it ended up on my clothes, the floor, the sofa.

Even so, the coughing was gone the next day.

Otje was back to her old self again and was playing outside. On that one remaining back leg she was still climbing eight metres up trees, and that day I found her on the roof of the guest house, where she’d launched herself up via a tree trunk. — A vertical take-off; that’s how strong she was.

The day after that, a Sunday, she came home mid-afternoon with a collapsing back leg. Not at every step, but roughly every fifth.

*hop hop hop hop hop flop*
Halfway up the stairs she cried out in pain; it scared me shitless.

So, on Monday morning we were back at that nice new clinic. They took blood samples, because coughing combined with weakness in the back legs can point to kidney disease or diabetes, but according to her bloodwork she was in perfect health.

But when the vet examined her back and joints, she screamed in pain.
“The hip. Arthritis. Yes, that happens after an amputation.”
And I was sent home with a painkiller.

I was sceptical, because arthritis doesn’t tend to come on so acutely, but I’m not the one who studied medicine. So we went home.

Her pain did indeed subside, but the function of the leg didn’t improve — if anything it got worse. After three days she could no longer manage even the low jump onto my bed or the sofa and had to haul herself up by her fingernails. I also noticed that she had no trouble jumping down from things; her front legs weren’t hurting her at all.
That doesn’t point to arthritis.

On Wednesday I gave her the second deworming tablet. On Friday she started coughing again. On Saturday the coughing was very bad and she hadn’t eaten or drunk anything for twenty-four hours. A cat’s body can’t handle that, so I rang the emergency vet: the veterinary practice in the next village.

She was alarmed.

By now I had the advantage of a timeline, and I told the story in as much detail as I could. The coughing seemed cyclical, and the leg was getting weaker. The vet feared a heart condition, but couldn’t run tests during the weekend. She was on her own, and X-rays require two pairs of hands. She gave Otje an appetite stimulant and a fluid drip.

“I’ll make an appointment for Monday with a colleague who has more experience than I do. We’ll turn her inside out then, all right? I’ll ring you later today to check whether she’s eating. Keep an eye on her breathing and keep her indoors. And save her droppings. And ring me if she gets breathless, even in the middle of the night.”

But Otje didn’t get breathless. Once home, she perked up and ate like a horse. By Sunday she was entirely herself again and was so desperate to go outside that I took her out on the lead. And I promised her, that after the vet’s appointment on Monday, she could go outside on her own again.
I thought we still had plenty of time.

On Monday we presented ourselves, with two little bags of droppings from the fridge.
Oh, the things you do...

But Otje was angry. Otje had had enough. Otje did not want yet another stranger pawing at her. She went full stegosaurus mode: arched back, bottlebrush tail. The vet hesitated about whether to proceed with the tests.

“She’ll need sedation, because I simply can’t examine her like this. But if it really is her heart, she might not come round.”

By now I was fed up with the dithering and the to-ing and fro-ing as well. If she was too ill for sedation, she was too ill to live. Besides, I didn’t really believe it was a heart condition; I was still thinking lungworm. And so, Otje was sedated and an assistant came in to help with all the tests.

The receptionist brought me a cup of coffee to have while I waited, and I stepped outside for a moment to look at the horses, when the vet came to fetch me. I hadn’t even finished the coffee yet.
I could tell the bad news from her face the moment I saw her.

“There’s nothing stuck in her throat and her heart is fine. But we saw something else on the X-ray.”
She sighed.

“All the tendons in her knee have ruptured.”
She looked at me to see whether I understood what that meant.

I had to sit down for a moment.
It meant that Otje and I had no time left.

“In Sweden we don’t amputate a second leg. And we could operate, but even if it’s successful, she’d need to rehabilitate in a bench for three to six months and must not move at all. That’s not a life. My advice is to let her go now, while she’s still asleep.”

She looked genuinely sorry.
“It’s such a shame, such a beautiful cat. You could take her home for a few more days, but then she’d have to go through all this stress again.”

Oh poor thing.
No.

“Okay.”
And the tears came in floods.
Oh my little sweetheart. What on earth did you do?

Since the amputation she’d grown tired more quickly, but not more careful. Every time she went outside I told her, like a mantra: “Be careful! Don’t go too far!” — hoping that one day it might actually stick. But she never listened. She thought she could do anything.

She thought she had all the time in the world.

***

Otje didn’t die.

The sedation had dropped her blood pressure so low that they could no longer find a vein in either front leg for the injection.
“I’ll have to inject directly into her heart. And if that doesn’t work, into her abdomen, but that takes longer.”

By now the sedation was starting to wear off. A second dose was needed — into the scruff of her neck — quickly, before she could regain consciousness. And the vet went looking for Otje’s heart with the lethal syringe, filled a third of the way with a bluish liquid that reminded me of antifreeze.

“There needs to be a little blood coming back first.”
Three, four, five attempts…
“This has never happened to me before.”

Six, seven…
— Blood, just a little.
The syringe emptied. But the vet hesitated.
“I’m going to do it once more, I’m so sorry. But I’m not certain it worked. This has never happened to me before.”

We were given a tiny bit more time, Otje and I — but this wasn’t how it was meant to be.

Another jab at the heart. This time the syringe was two-thirds full, I noticed.
“Double dose?”
“She’s a special one. I want to be sure this time.”

Four, five…
— Blood. A lot of it now.
And the antifreeze went in.

The vet listened to the little heart as it stopped. Did the eye-reflex test. Breathed out with relief.
“I’ll give you two some time.”

But that was precisely what we no longer had.

Ik weet ook niet waar mijn liefde voor bosdieren vandaan komt.

De eerste 21 jaar van mijn leven woonde ik in een buitenwijk in Twente die nu verdrinkt in een eindeloze zee van buitenwijken, maar die in mijn kindertijd één van de eerste plukjes nieuwbouw tussen de bossen, weilanden en boerderijen was.

Heel soms trippelde er een eekhoorn over het dak en elke avond kwamen de egels van de kattenbrokjes snoepen, maar groter wild dan dat heb ik er nooit gezien. Op school leerde je van de juf dat er in Nederland herten leven en wilde zwijnen en adders, maar je zag ze nooit.
— Vanuit de trein wel eens een haas: een bruine flits en weg.

Dé grote attractie van dit huis, hier op het Zweedse platteland, zijn de dieren. Ik woon echt niet in the middle of nowhere — dat is als alleenstaande vrouw van een zekere leeftijd nou eenmaal niet handig — maar dit lintdorpje met z’n 250 inwoners grenst aan de ene kant aan bossen en een meer en kijkt aan de andere kant uit over landerijen.

Toen ik het huis kocht, was één van de brandende vragen aan de vorige bewoner toch wel: ‘Komen er wel eens bosdieren in de tuin? Herten? Een vos misschien?’ Ik had de koop er niet op af laten ketsen als het antwoord ‘nee’ was geweest, maar ik hoopte vurig op die bosbonus.

Rigmor aarzelde een beetje: Ja, herten zeker wel. Soms een vos. Bij deze bekentenis keek ze een beetje bevreesd, alsof ik daardoor juist van de koop zou afzien. En in de dertig jaar dat ze permanent in dit voormalige zomerhuis gewoond had: één eland.

Dat was genoeg voor mij om me te verheugen: een kans op herten in de tuin! Misschien zelfs wel een vos. En die eland... ach, dan had ik maar verder naar het noorden moeten gaan wonen, maar daar is het me te donker in de winter. Dit vooruitzicht was mooi zat.

Drie weken nadat ik hier kwam wonen, zag ik de eerste herten door m’n tuin dwalen: Guus en z’n Cocktailtrio. De vos kwam bijna elke avond water lebberen uit Rigmor’s vijver. Ik kon m’n geluk niet op. Ik kwam er ook al snel achter dat de meeste Zweden dat maar helemaal niks vinden: herten vreten je tuin kaal en vossen eten je kippen op.

Het is maar goed dat ik een hekel aan kippen heb. En aan aangeharkte tuinen.

Rigmor’s tuin was niet alleen aangeharkt, maar werd elke dag gewassen en gestreken. Ik noemde het tuinontwerp ‘Plopsaland’ en liet de irritantste obstakels, de coniferen, rotstuintjes en vijver, weghalen. Drieduizend vierkante meter tuin, overlopend in bos, en ik heb het laten verwilderen. Niet alleen omdat ik chronisch vermoeid ben, maar ook omdat ik dat veel gezelliger vind.

Het resultaat: een veilige, voedselrijke corridor vanuit het bos.
Ik heb een Bingokaart gemaakt:

Gezien
✅ Eekhoorns
✅ Reeën
✅ Vos
✅ Elanden
✅ Haas
✅ Dassen
✅ Boommarter
✅ Vleermuizen

Nog niet gezien
⬜️ Wild Zwijn
⬜️ Egel
⬜️ Bever
⬜️ Otter
⬜️ Wolf
⬜️ Lynx

De eekhoorns wonen hier, de reeën komen bijna dagelijks langs. De vos zie ik nog maar af en toe, die mist z’n vijver, maar aan de drollen te zien loopt hij hier vaker dan ik denk. Vorig jaar had ik een hazenleger in de voortuin en de boommarter steelt m’n peren. Dassen smakken zo hard dat ik ze van 20 meter kan horen eten. Ze maken ook erg veel herrie bij het ruziemaken, als katten op cocaïne.

Twee jaar geleden hadden we de Perfecte Mei, wat resulteerde in een overvloedige appeloogst: letterlijk doorbuigende takken, véél meer appels dan normaal. Niemand wist wat te doen met zóveel appels — op een gegeven moment heb je wel genoeg appelmoes, appelsap en appelcrumbles gemaakt — dus lag de grond bezaaid met rottend fruit.

Ik liep op een herfstavond nietsvermoedend mijn keukendeur uit en bleef halverwege het trapje stokstijf staan: gestommel, gesnuif. Geen herten, veel zwaarder. Het was al aan het schemeren, dus m’n ogen moesten even wennen. En jawel: vijf elanden stonden te smikkelen bij de appelboom. Zo groot als koeien op stelten. Ik heb foto’s gemaakt, maar ik moet er altijd bij vertellen waar je naar kijkt.
Ik heb ademloos op m’n trapje zitten kijken tot het te donker was om nog iets te zien.

De hoefsporen heb ik de volgende dag ook gefotografeerd: even groot als de voorvoet van mijn Crocs maat 39.

Dichter bij de stad schijnt het te wemelen van de wilde zwijnen, zoveel dat iedere herfst de jacht wordt geopend, maar hier, 8 kilometer verderop, heb ik ze nog niet gezien. Wolven worden steeds vaker gespot sinds een paar jaar, maar ikzelf moet er nog één tegen komen.
— Misschien minder erg.

Je begrijpt ondertussen waarom ik mijn kleine maar bijzonder roekeloze kat ‘s nachts binnen hou.

Egels staan in Zweden op de rode lijst. De meest voor de hand liggende reden is dat de duvel en z’n ouwe moer hier een robotmaaier hebben; jonge egeltjes maken geen schijn van kans. Het is heel vreemd: al die bosdieren, maar geen egels.

Zweden houden van vlakke gazons, zonder ongerechtigheden. De buurman links noem ik de ‘Slugbuster’ (Who you’re gonna call? Slugbusters!). Om de zoveel tijd loopt hij, zo’n dertig kilo overgewichtig, in t-shirt en bermuda en met een boomboxwaardige koptelefoon op z’n hoofd, met een lullig mayo-emmertje en een mechanische grijparm over z’n voetbalveld, op zoek naar naaktslakken.

De buurman rechts heeft gewoon geen tijd voor zoveel tuin en, naast twee zoemende robotmaaiers, spuit hij af en toe met glyfosfaat.
“Wat heb je veel vlinders!” riep hij laatst tegen me.
Tja.

Over de vogels — de zeearend (ja, echt waar), de raven, de spechten en de bosuilen — kan ik een eigen hoofdstuk vullen.

Ik moest hier allemaal aan denken toen ik vanmiddag terug kwam lopen van m’n brievenbus en er een haas uit het struweel kwam gehopt. We keken elkaar aan.
“Zie je me, mens?”

Ik keek een beetje schuin weg en bewoog verder niet.
“Je ziet me niet.” en hij ging op z’n gemak van de paardebloemen knabbelen, nog geen drie meter bij me vandaan.

Ik zit dit nu te typen met uitzicht op de achtertuin, terwijl reebok Kees staat te drinken uit het vogelbadje. Mijn vijfde zomer hier gaat van start en het went gelukkig nog steeds niet.
— Ik ben echt zó ontzettend blij met m’n Grote Bingobos.

I honestly don’t know where my love for forest animals comes from.

The first 21 years of my life I lived in a suburb on the Dutch/German border that is now drowning in an endless sea of housing estates, but which in my childhood was one of the first little clusters of new-build between the woods, meadows and farms.

Every now and then a squirrel would tiptoe across the roof, and every evening the hedgehogs would come and pinch the cat’s kibble, but I never saw any creature larger than that. At school the teacher would tell you that deer live in the Netherlands, and wild boar and adders, but you’d never ever see them. — On the train you might occasionally spot a hare: a brown flash and gone.

The great attraction of this house, here in the Swedish countryside, is the animals. I really don’t live in the middle of nowhere — that’s simply not sensible for a single woman of a certain age — but this ribbon village of 250 souls borders forest and a lake on one side and looks out over farmland on the other.

When I bought the house, one of my burning questions for the previous owner was: ‘Do forest animals ever come into the garden? Deer? A fox, perhaps?’ I wouldn’t have pulled out of the sale if the answer had been no, but I was really hoping for that woodland bonus.

Rigmor hesitated slightly: Yes, definitely deer. Sometimes a fox. As she confessed this she looked a little apprehensive, as though that might be precisely the reason I’d pull out of the sale. And in the thirty years she’d lived permanently in this former summer house she’d seen one (1) moose.

But that was enough to fill me with anticipation: a chance of deer in the garden! Maybe even a fox. As for the moose — well, I should have moved further north then, but it’s too dark there in winter. This prospect was more than enough though.

Three weeks after I moved in, I spotted the first deer wandering through my garden: Gus and his Cocktail Trio. The fox came to lap water from Rigmor’s pond almost every evening. I couldn’t believe my luck. I also quickly discovered that most Swedes find these creatures extremely annoying: deer strip your garden bare and foxes eat your chickens.

It’s just as well I can’t stand chickens then, eh? Or manicured gardens.

Rigmor’s garden wasn’t just manicured — it was washed and ironed every single day. I called the garden Gnomeville and had the most irritating features removed: the conifers, the rockeries, the pond. Three thousand square metres of garden, flowing into woodland, and I’ve let it go wild. Not only because I have chronic fatigue, but because I find it far more lovely that way.

The result: a safe, food-rich corridor from the forest.
I’ve made myself a Bingo card:

Spotted
✅ Squirrels
✅ Roe deer
✅ Fox
✅ Moose
✅ Hare
✅ Badgers
✅ Pine marten
✅ Bats

Not yet spotted
⬜️ Wild boar
⬜️ Hedgehog
⬜️ Beaver
⬜️ Otter
⬜️ Wolf
⬜️ Lynx

The squirrels live here, the roe deer come by almost daily. I don’t see the fox as often these days — he misses his pond — but judging by the droppings, he passes through more often than I realise. Last year I had a hare’s form in the front garden, and the pine marten steals my pears. Badgers chew so loudly I can hear them eating from twenty metres away. They also make a tremendous racket when they argue — like cats on cocaine.

Two years ago we had the Perfect May, which resulted in a ridiculous apple harvest: branches genuinely bowing under the weight, far more apples than usual. Nobody knew what to do with quite so many — at some point you’ve made enough apple sauce, apple juice and apple crumble — so the ground was littered with rotting fruit.

I walked out of my kitchen door one autumn evening and froze halfway down the steps: a rustling, a snuffling. Not deer — much heavier. It was already getting dark, so my eyes needed a moment to adjust. And there they were: five moose grazing beneath the apple tree. As big as cows on stilts. I took photographs, but I always have to explain what it is you’re looking at. I sat on my steps and watched, barely breathing, until it was too dark to see anything.

The hoof prints I photographed the following day were as large as the front of my size 39 Crocs.

Closer to town, wild boar are apparently everywhere — so many that the hunt opens every autumn — but here, eight kilometres further on, I haven’t seen one yet. Wolves have been spotted with increasing frequency over the past few years, but I’ve yet to come across one myself.
— Perhaps just as well.

You’ll understand by now why I keep my small but very reckless cat indoors at night.

Hedgehogs are red-listed in Sweden. The most obvious explanation is that every man and his mother have a robot mower here; young hedgehogs stand no chance whatsoever. It’s very strange: all these forest animals, and not a single hedgehog.

Swedes like flat lawns, without any unseemly irregularities. The neighbour on the left I call the ‘Slugbuster’ (Who you gonna call? Slugbusters!). Every so often he makes his rounds — about thirty kilos overweight, in a t-shirt and bermuda shorts, wearing headphones fit for a boombox — carrying a mayo bucket and a mechanical grabber, scouring his immaculate bowling green for slugs.

The neighbour on the right simply hasn’t got time for this much garden and, alongside two humming robot mowers, occasionally sprays with glyphosate.
“You’ve got so many butterflies!” he said to me recently.
Yeah, funny that.

I could fill an entire chapter on the birds alone — the white-tailed eagle (yes, really), the ravens, the woodpeckers and the tawny owls.

I was thinking about all of this this afternoon when I came back from my postbox and a hare hopped out of the thicket. We looked at each other.
“Do you see me, human?”
I glanced slightly to the side but otherwise didn’t move.
“You don’t see me.” And he calmly nibbled at the dandelions, not three metres away.

I’m typing this now with a view of the back garden, while roe buck Lenny drinks from the bird bath. My fifth summer here is getting underway, and thankfully all this still hasn’t become ordinary to me.
— I am just so incredibly happy with my Big Bingo Forest.

Voor wie hem al kent: scroll vooral even door voor de video van de CBC met een terugblik op Orkaan Dorian; het was nog erger dan ik destijds doorhad. Ook de bouwkraan die iets verderop in ‘mijn’ straat in een gebouw viel, komt nog even voorbij.

In 2019, na een zware burn-out, reed ik een half jaar lang dwars door Canada in een omgebouwd kampeerbusje. Ik hield een dagboek bij, ‘Walkabout’, en dit hoofdstuk is van twee weken voor mijn geplande vertrek naar huis.

Vrijdag 6 september 2019

…en dan sta je ineens te grienen in een fotowinkel.

Het kan ook niet alle dagen feest zijn. Dat geeft niet; het gaat erom hoe ik met die tegenslag omga.
– De laatste dagen niet zo goed.

Een vriend merkte van de week op dat ik een beetje heimwee leek te hebben. Ik kan niet zeggen dat dat waar is, maar de tekenen voor thuis waren gunstig: er is sprake van een mogelijke nieuwe en erg leuke klus én – fingers crossed – Monster* lijkt onder voorbehoud verkocht te zijn.

De naderende vertrekdatum zorgt de laatste dagen, samen met de zeeziekte, regen en mist wel voor een onbestemd droevig gevoel. Onrust, net als in de beginweken. Plus dingen die niet goed gaan.
En dan is het ineens toch allemaal weer te veel.

En dan rij je de vier uur naar Halifax met Muse en Placebo op standje oorverdovend. Infra-Red op repeat.
‘There’s gonna be an accident’.

Moeders weer – alwéér – in het ziekenhuis, nóg meer schade thuis door de verbouwing beneden (lekkage, dit keer), het gedoe met Skyler, dat – natuurlijk – slecht afloopt.

Je probeert het stuk voor stuk weg te relativeren: Zussen zorgen voor moeders. Housesitters mailen de VVE. Een vent zonder ruggengraat ben je beter kwijt dan rijk.
Het helpt niet. Hoe onredelijk ook: ik voel me verraden, verdrietig, gepest, in de steek gelaten. En kwáád.

Kwaad op de lamlul van de kapsalon beneden. Kwaad op de lafbek in z’n reservaat. Kwaad op de bejaarde die geen hulp aan wil nemen van degenen die het geven willen en alleen maar hulp wil van mensen die het niet meer geven kunnen. Maar vooral kwaad op mezelf.

Kwaad dat ik me op laat jutten. Kwaad dat ik geen grenzen stel. Kwaad dat ik mijn laatste weken hier laat verpesten. Kwaad dat ik kwaad ben. Waar is mijn zen gebleven?
Raar woord eigenlijk, k w a a d .

Ik rij met een kwaaie kop Halifax binnen; alles gaat eigenlijk perfect, totdat ik, middenin het centrum, een tolbrug over moet.
Een tólbrug.
Prijs: één (1) dollar.

Voor die éne dollar moet je in de rij bij één van de zes tolpoortjes.
|    |    |    |    |    |    |     Die zes rijen worden geacht
\    |    |    |    /    |     zich – zonder belijning –
|    \    |    |    |     weer vredig samen
\    |    |    |     te voegen
|    /    /     tot één
|    |     rijbaan.

Op een brug. In de spits. Dream on.

Ik kom met een kwaaie kop bij de AirBnB aan. De locatie is geweldig: hartje centrum, alles op loopafstand. Maar wat er op de foto’s zo luxe uitzag, is een verzameling brocante in een huis dat van ellende bijna uit elkaar valt. De sofa’s zijn onzitbaar, het matras is een hangmat, iedereen kan de badkamer inkijken. Alleen de keuken deugt. Ik heb nog geen vijf uur geslapen vannacht.

En dan volgt de klapper van de week.
Ik zei het toch.
‘There’s gonna be an accident’.

Gabriel, de potentiële koper van Monster, komt maandag even kijken. Dus ik bedenk me dat ik m’n papieren vast op moet snorren. Ik vind alles, behalve de onopvallende zwarte pouch met mijn paspoort en zakelijke bankpassen.
Dáár is de vuurbal in mijn maag weer.

Ik haal Monster helemaal leeg, methodisch en nauwkeurig. Ik ga met een zaklantaarn alles langs. Weg. Echt weg. Ik probeer diep adem te halen. Te ontspannen.
Te relativeren.

Het zijn alleen de zakelijke bankpassen; de particuliere heb ik nog. Ik heb overal kopiën van. Ik kan me nog identificeren met m’n rijbewijs. De ambassade zal helpen.

Het helpt niet.
Ik moet van alles gaan regelen.
Vuurbal.

Ik bel de ING in Nederland. Pasjes geblokkeerd.
Ik bel de ambassade in Ottawa, want er is geen consulaat in Halifax. Ik moet een laissez-passer aanvragen.

Daarvoor heb ik nodig:

→  Een aangifte van vermissing
→  Een papieren aanvraagformulier
→  Pasfoto’s

Ik google ‘police stations in Halifax’ en vind alleen een hoofdkantoor. Het is hier blijkbaar erg veilig.
Ik google ‘passport photos Halifax’ en vind een fotowinkel op loopafstand.

Ik doe aangifte op het kleine, koddige hoofdkantoor van de politie. Midden volgende week kan ik de papieren aangifte komen ophalen. Dan ben ik hopelijk in Kejimkujik, maar een paar dagen later mag ook natuurlijk. Als het maar vóór de negentiende is, want dan is er – toevallig – een ambassademedewerker in Halifax.

Ondertussen begint het me te dagen dat er storm op komst is. Ik loop langs winkels met briefjes op de ruiten: ‘Morgen gesloten vanwege het weer’.

Orkaan Dorian, die een paar dagen geleden een humanitaire ramp heeft veroorzaakt op de Bahama’s, landt zaterdag – enigszins afgezwakt – in de Maritimes en Halifax houdt rekening met grootschalige stroomuitval.

Dus sla ik wat boodschappen in en hoop vurig dat er geen boom op Monster valt. Dat zou pas echt einde oefening zijn.

Dan de pasfoto’s.
Het is een ouderwetse fotozaak, met rolletjes Ilford achter de toonbank. Een mollige meneer met een baard en vriendelijke blauwe ogen vraagt hoe het met me gaat.
“Not so great.”

En ik leg uit dat ik mijn paspoort kwijt ben. Of hij pasfoto’s kan maken volgens Nederlands protocol?
“No problem, take a seat.”

Ik kijk even in de spiegel, maar wat maakt het ook uit, voor zo’n nooddocument. Ik ga zitten.

“Just look straight ahead. You’re not allowed to smile.”
“I know. It’s my only beauty, and they’ve taken it away from me.”
– Ik flap het eruit, geen idee waar dat vandaan komt.
De mollige man valt even stil, maar neemt de foto’s.

Als we naar de toonbank toelopen, gaat me een licht op en ik vraag of hij misschien de aanvraagformulieren voor me uit wil printen. “I’m travelling, I don’t have a printer. And I don’t know who else to ask, I’m sorry.”

“No problem, just email me the link.”
Hij schuift zijn visitekaartje naar me toe en verdwijnt naar achteren.

Het zijn twéé links, want we zijn Nederlands, en ik mail ze naar het adres op het visitekaartje. Na een paar minuten zie ik papier uit de printer komen en komt de mollige man met de baard en de vriendelijke ogen weer tevoorschijn.

Twee keurige pasfoto’s, met mijn lange, treurige smoel. En zes printjes met twee formulieren. Ik ben ontzettend opgelucht.
“Thank you so much!”

Ik haal mijn portemonnee tevoorschijn om de foto’s in op te bergen en om te betalen, ook voor de prints natuurlijk, maar de man wuift mijn portemonnee weg. Hij zegt niks, maar kijkt me aan met die vriendelijke ogen.

…en dan sta je dus ineens te grienen in een fotowinkel.

Verslag van de CBC: ‘Orkaan Dorian, een jaar later’

Op 20 oktober zijn ze in Stockholm en ik ga erheen met Suuz! Yay :)

For those who already know it: be sure to scroll down for the CBC video looking back on Hurricane Dorian; it was even worse than I realized at the time. The construction crane that fell into a building just down ‘my’ street also makes a brief appearance.

In 2019, after a severe burnout, I drove across Canada for six months in a converted camper van. I kept a diary, ‘Walkabout’, and this chapter dates from two weeks before my planned departure home.

Friday, September 6, 2019

…and then you find yourself crying at a camera store.

Life can’t be fun everyday. That’s okay; it’s all about how you handle those lesser episodes.
—These last days, not so great.

A friend told me last week that I sounded a little homesick. I can’t say that I am, but the signs for home were good—I’ve been offered a new, and really fun job, and, fingers crossed, Monster* appears to be provisionally sold.

The looming departure date, together with the seasickness, rain and fog these last few days, has had a vaguely depressing effect on me. Unrest, just like in the early weeks. Plus things that are not going well at all.
Then, out of nowhere, it’s more than I can handle again.

And then you’re driving the four hours to Halifax playing Muse and Placebo at thunderstorm volume. Infra-Red on repeat:
‘There’s gonna be an accident’.

Mother in hospital again—again—more damage in my house from the renovations downstairs (leakage, this time), then the bullshit with Skyler ending bitterly, of course.

I try to reason it all away: sisters take care of mother. Housesitters will notify owners’ association. A guy with no backbone is no great loss.
It’s not working. However unreasonable: I feel betrayed, sad, bullied, abandoned. And most of all, I feel angry.

Angry at the sonofabitch from the hairsalon downstairs. Angry at the lying wimp on his Reserve. Angry at the old bag who won’t take help from those who want to give it, only from those who can’t give it anymore. But mostly I’m angry at myself.

Angry that I let myself get all riled up. Angry for not setting boundaries. Angry that I let this spoil my last few weeks here. Angry that I’m angry. Where did my zen go?
Strange word, if you think of it, a n g r y .

I drive into Halifax in an angry mood. Everything’s going hunky-dory, really, until, in the middle of the city, I get to a toll bridge.
A toll bridge.
Price: one (1) dollar.

For that one dollar, you have to get in line at one of the six tollbooths.
|    |    |    |    |    |    |     Those six lines
\    |    |    |    /    |     are expected
|    \    |    |    |     to join peacefully
\    |    |    |     as one again,
|    /    /     with no striping
|    |     on the road.

On a bridge. During rush hour. Dream on.

I arrive at the AirBnB in an angry mood. The location is great—the middle of downtown, everything within walking distance. But what looked so lovely in the photographs, turns out to be a collection of bric-a-brac in a house so derelict it might just collapse at anytime. The sofas are unseatable, the mattress is a hammock, everyone can peek into the bathroom. Only the kitchen is any good. I haven’t slept more than five hours last night.

And then we get to the real kicker.
I told you so.
‘There’s gonna be an accident’.

Gabriel, Monster’s potential buyer, will come to take a look at her this Monday. So it occurs to me that I’d better look up my papers. I find them all, except the inconspicuous black pouch holding my passport and my business’s credit cards.
Hello fireball, goodbye stomach.

I empty Monster, all the way, methodically and precisely. I search her insides with a flashlight. Gone. Really gone. I try to take a deep breath. To relax.
To reason it away.

It’s just the business credit cards, I still have my personal ones. I have copies of everything. I can still identify myself with my driver’s license. The embassy will help.

It’s not working.
I have to set all kinds of stuff in motion.
Fireball.

I call the bank, in the Netherlands. Cards blocked.
I call the embassy in Ottawa, because there is no consulate in Halifax. I have to apply for a laissez-passer.

To do that, I will need:

→  A police report.
→  A printed request form.
→  Passport photos.

So I google police stations in Halifax and find only the police headquarters. Apparently it’s very safe here. I google passport photos Halifax and find a camera store within walking distance.

I report my passport missing at the droll little police headquarters. Halfway next week I can come to pick up the paper report. I hope to be in Kejimkujik by then, but of course it’s fine if I stop by a few days later. As long as it’s before the nineteenth, because then, coincidentally, there will be an employee of the Dutch embassy in Halifax.

Meanwhile, it starts to dawn on me that a storm is brewing. I walk past shops with notes in the window: ‘Closed tomorrow because of the weather’.

Hurricane Dorian, the storm that just caused a humanitarian disaster at the Bahamas, will land—somewhat weakened, in the Maritimes this Saturday and Halifax is preparing for a giant power outage.

So I go get some groceries and hope with all my might that Monster won’t get hit by a tree. That would really be the end.

Then the passport photos.
It’s an old-fashioned photo equipment store, with rolls of Ilford behind the counter. A chubby man with a beard and kind blue eyes asks how I’m doing.
“Not so great.”

I explain that I’ve lost my passport. Can he make passport photos according to Dutch protocol?
“No problem, take a seat.”

I take a quick look in the mirror, but whatever, it’s an emergency document. I take a seat.
“Just look straight ahead. You’re not allowed to smile.”
“I know. It’s my only beauty, and they’ve taken it away from me.”
I blurt it out, no idea where that came from.
The man falls quiet for a second, then takes the pictures.

When we walk towards the counter, I have an idea and I ask if maybe he would print out the request form for me. “I’m travelling, I don’t have a printer. I don’t know who else to ask, I’m sorry.”

“No problem, just email me the link.”
He gives me his business card and disappears to the back of the store.

There are two links, cos we’re Dutch, and I email them both to the mail address on his card. After a couple of minutes, I see paper coming out of the printer and the chubby man with the beard and the kind blue eyes reappears.

Two proper passport photos, with my long, sad face, and six sheets of paper, containing two forms. I am so relieved.
“Thank you so much!”

I dig up my wallet to put away the photos and to pay, for the printouts too, of course, but the man waves at my wallet. He says nothing, just looks at me with those kind blue eyes.

…and that’s how you find yourself crying at a camera store.

CBC report: ‘Hurricane Dorian, a year later’

On October 20th they’ll be in Stockholm and Suuz and I are going! Yay :)

I want a yellow car.
Not that I need one — I already have a car, and I hope she keeps going for a good while yet — but I’ve been on a 1970s retro trip for months now.

It makes me so happy: my sister found me a Scrabble set at the charity shop, in a red box with proper wooden tiles, from 1971. That was the edition we used to play with at home, until the board fell apart in four pieces and the hideously ugly dark green box with plastic tiles arrived in the house.

Right in front of me sits a Stockholm-green rotary dial telephone — not currently plugged in, admittedly, though it was still in use back in The Hague. I think it’s prettier than the cobalt blue rotary phone we had at home when I was little, though that one did have the nostalgic black listening device on the back. A quick search online tells me that this blue telephone is now worth its weight in gold, because it was only in production for three years — from ‘73 to ‘76. I’m fairly sure my parents simply threw it in the bin.

What I remember most is that little piggyback device, which meant I could listen in when my mother called her mother. At the end of those conversations, I was allowed to blow kisses into the blue receiver, or sing my favourite song: ‘Mull of Kintyre’ by Wings.
— Phonetically, of course — because even once I did speak English, I had no idea for years what a ‘Mull of Kintyre’ actually was.

I still love the sound of bagpipes.

On Etsy, I finally found a Barbapapa craft kit from ‘74, with which I can breathe new life into another childhood memory. The felt family portrait of the Barbapapa clan hung in my bedroom for years, until it became too childish and was banished to the attic. And then it somehow vanished for good. Now I’m looking forward to putting it back together again — and to the soft black faux fur of my Great Role Model: Barbabob, the painter.

So then I sat here musing: what’s still missing from this retro collection?
A yellow car. Yes!
It suddenly dawned on me that I wasn’t simply ‘lost in the seventies’ — I was lost, specifically, in my seventies.

The first car I can remember was a Daytona-yellow Ford Taunus estate from ‘76. I always thought it was an Escort, but this is where AI is actually useful. I’d been googling ‘banana-yellow Ford Escort estate’ and kept finding only three-door versions. But that couldn’t be right; there were seven of us, and the unavoidable kerfuffle of a three-door would have stuck in my mind.

Google Gemini came to the rescue: my favourite car turned out to be a Taunus. Banana-yellow turned out to be Daytona-yellow.
Oh. Fair enough.

I remember four sisters on the back seat, and me in a child’s seat in the boot, sometimes in the company of our Big Ginger Not-a-Tomcat. The best view in the house — but also always car sick, something I’ve never grown out of.

I remember improvised picnics on the verge because the engine had overheated again. I remember the headlining: a regular pattern of black dots on a cream background, and if you stared long enough, the dots would start to float.

I remember a drive up north with our bedding stuffed into bin bags on the roof rack, and how they blew off along the way, and how my father reversed along the emergency lane so we could retrieve the bags from the motorway and tie them back onto the roof.
— That kind of stunt was still possible then. It still is here in Sweden.

I remember never being lost, because we had a yellow car. That yellow car. The only yellow car in the entire car park.

I remember being free — even from school, because compulsory education didn’t start until age six back then — having no worries, no responsibilities, and nothing to be afraid of.

I want a yellow car.

Ik wil een gele auto.
Niet dat ik een auto nodig heb — ik heb er één en ik hoop dat ze het nog lang mag doen — maar ik zit al maanden in een jaren 70 retro-trip.

Ik word er zó blij van: mijn zus vond voor mij bij de Kringloop een Scrabblespel in een rode doos met echte houten letters, uit 1971. Dat was de versie waar we vroeger thuis mee speelden, tot het speelbord in 4 stukken uit elkaar viel en de spuuglelijke donkergroene doos met plastic letters in huis kwam.

Hier voor mijn neus staat een Stockholmgroene draaischijftelefoon, weliswaar op het moment niet aangesloten — in Den Haag was ie nog in gebruik. Ik vind ‘m mooier dan de donkerblauwe PTT telefoon die we vroeger thuis hadden, maar die had dan weer wél het nostalgische zwarte meeluisterapparaatje achterop. Een snelle zoektocht op het internet leert me dat die blauwe draaischijftelefoon tegenwoordig goud waard is, omdat hij maar drie jaar lang in productie is geweest, van ‘73 tot ‘76. Volgens mij hebben m’n ouders ‘m gewoon in de vuilnisbak gemikt.

Ik herinner me vooral dat kleine zwarte apparaatje, waarmee ik mee kon luisteren als mijn moeder háár moeder belde. Aan het eind van zo’n gesprek mocht ik dan aan de blauwe hoorn ook nog even zoentjes geven, of m’n favoriete liedje zingen: ‘Mull of Kintyre’ van Wings.
— Fonetisch uiteraard, want zelfs toen ik eenmaal wél Engels sprak, wist ik nog jarenlang niet wat een ‘Mull of Kintyre’ eigenlijk was.

Ik ben nog steeds dol op het geluid van doedelzakken.

Op Etsy vond ik eindelijk een Barbapapa handwerkpakket uit ‘74, waarmee ik een andere jeugdherinnering nieuw leven in kan blazen. Het vilten groepsportret van de Barbafamilie hing jarenlang op m’n kinderkamer, tot het te kinderachtig werd en naar zolder verdween. En vervolgens écht verdween. Nu verheug ik me erop om het weer in elkaar te zetten, en op het zachte zwarte nepbont van mijn Grote Voorbeeld in het leven: Barbabob, de schilder.

Dus toen zat ik zo eens te mijmeren: wat ontbreekt er nog in dit retro-assortiment?
Een gele auto. Ja!
— Ik besefte ineens dat ik niet zomaar ‘lost in de seventies’ was, maar specifiek in mijn seventies.

De eerste auto die ik me kan herinneren, was een Daytona-gele Ford Taunus Stationwagon uit ‘76. Ik dacht altijd dat het een Escort was, maar hier is AI nou echt handig voor. Ik zat te googelen op een ‘bananengele Ford Escort Station’ en vond alleen driedeurs versies. Maar dat kon niet kloppen; we waren met z’n zevenen en gehannes met een driedeurs auto zou ik me hebben herinnerd.

Google Gemini bood uitkomst: mijn lievelingsauto bleek een Taunus. Bananengeel bleek Daytona-geel.
O. Ook goed.

Ik herinner me vier zussen op de achterbank en ik in een zitje in de ‘kattenbak’, soms in gezelschap van onze Grote Rooie Jeweetwelkater. Het meest riante uitzicht van iedereen, maar ook altijd wagenziek, iets waar ik nooit overheen ben gegroeid.

Ik herinner me geïmproviseerde picknicks in de berm omdat de motor weer eens kookte. Ik herinner me de plafondbekleding: een regelmatig zwart stippelpatroon tegen een crème achtergrond en als je lang genoeg staarde, gingen de stippen zweven.

Ik herinner me een rit naar Friesland met ons beddengoed in vuilniszakken op de imperial en hoe die er onderweg afvielen en hoe mijn vader over de vluchtstrook achteruit reed zodat we die zakken van de snelweg konden rapen en opnieuw op het dak konden binden.
— zo’n stunt kon toen nog. Dat kan hier in Zweden nog steeds.

Ik herinner me, dat ik mijn ouders nooit kwijt was, want wij hadden een gele auto. Die gele auto. De enige gele auto van het hele parkeerterrein.

Ik herinner me, dat ik niets hoefde — zelfs niet naar school want de leerplicht begon destijds pas bij zes jaar — dat ik geen zorgen had en nergens verantwoordelijk voor was en nooit ergens bang voor.

Ik wil een gele auto.